Trzeba to sprawdzić

Komisja weryfikacyjna do spraw reprywatyzacji jest próbą zerwania z modelem państwa, w którym nic się nie da zrobić.

Reklama

Kierownictwo polityczne PiS zapowiedziało powołanie komisji weryfikacyjnej ds. reprywatyzacji, która zajmie się weryfikacją decyzji podejmowanych przez stołeczny ratusz w odniesieniu do mienia znacjonalizowanego po wojnie w ramach tzw. dekretu Bieruta. W samej Warszawie po 1989 r. złożono ponad 17 tys. wniosków z roszczeniami o zwrot majątku znacjonalizowanego na tej podstawie. O tym, że na tym obszarze mamy do czynienia z wieloma patologiami, mówiło się od lat. Media, a także aktywiści miejscy oraz stowarzyszenia lokatorskie, co jakiś czas ujawniały przypadki ewidentnych oszustw, zarówno w trakcie wyłudzania praw majątkowych od byłych właścicieli kamienic, jak i przy przejmowaniu nieruchomości. Wyjątkowym skandalem było przekazywanie nieruchomości wraz z lokatorami, których później często brutalnie eksmitowano na bruk.

Zasadne jest pytanie, dlaczego na gruncie obowiązującego prawa nie można wyjaśnić patologii, jakie miały miejsce w czasie reprywatyzacji. Marcin Warchoł, podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, wyjaśnia, że wielość organów rozstrzygających w sprawach reprywatyzacji warszawskiej, a także stanów faktycznych, w których rozstrzygnięcia te zapadły, utrudnia kontrolę ich prawidłowości w ramach obowiązujących procedur. Ograniczona jest także możliwość wznowienia postępowań w sprawach decyzji reprywatyzacyjnych lub stwierdzenia nieważności tych decyzji na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego.

W stosunku do znacznej liczby decyzji zastosowanie trybów nadzwyczajnych nie jest możliwe ze względu na upływ czasu. – Z pewnością jest to rozwiązanie nadzwyczajne, ale dopuszczalne – komentuje ideę powołania komisji weryfikacyjnej dr Krzysztof Wąsowski, członek Rady Krajowej Szkoły Administracji Publicznej w Warszawie. Nawet Kodeks postępowania administracyjnego, który jest najważniejszym punktem odniesienia dla wydawania decyzji przez urzędników, przewiduje sześć tzw. nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych, a więc wydanych już po dwukrotnej analizie lub nawet weryfikowanych przez sądy – wyjaśnia Wąsowski.

Decyzje komisji nie będą jednak anulowały prawomocnych wyroków sądowych. Chociaż i takie głosy podniosły się w debacie publicznej, kiedy przeciwnicy proponowanych obecnie rozwiązań przyrównywali powołanie komisji do różnych form tzw. ludowej sprawiedliwości. Komisja weryfikacyjna ds. reprywatyzacji nie będzie zajmować się wyrokami sądowymi, nawet jeśli wzbudzają wątpliwości. W takich przypadkach osobom zainteresowanym bądź instytucjom przysługuje prawo do wznowienia postępowania sądowego. Jeśli chodzi o decyzje administracyjne, w Warszawie w grę może wchodzić kontrola co najmniej kilku tysięcy decyzji reprywatyzacyjnych. Różne ruchy miejskie oraz organizacje społeczne podnoszą poważne zastrzeżenia wobec kilkudziesięciu spośród nich. – Jaka jest faktyczna skala „patologicznych” decyzji reprywatyzacyjnych, dowiemy się dopiero po skontrolowaniu wszystkich – podkreśla Wąsowski.

Zwracaj lub płać

Jak będzie wyglądała praca komisji weryfikacyjnej? – Będzie ona przeprowadzać z urzędu czynności sprawdzające zmierzające do ustalenia, czy w związku z wydaniem decyzji reprywatyzacyjnych istnieją podstawy do wszczęcia postępowania rozpoznawczego. W przypadku uprawdopodobnienia, że określona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, komisja będzie wszczynać z urzędu postępowanie rozpoznawcze – wyjaśnia minister Warchoł.

Jeśli po zbadaniu konkretnego przypadku zostanie udowodnione, że nieruchomość została przejęta bezprawnie, komisja weryfikacyjna będzie mogła poprzednią decyzję administracyjną uchylić. W efekcie państwo bądź samorząd odzyska daną kamienicę czy działkę budowlaną. Często jednak nie będzie to możliwe. Nagminna jest bowiem w Warszawie praktyka polegająca na tym, że nielegalnie odzyskana nieruchomość natychmiast jest sprzedawana. Nabywcą nierzadko jest podstawiona firma albo osoba prywatna. Dlatego komisja będzie mogła domagać się wysokiego odszkodowania od nieuczciwego nabywcy, który zdołał pozbyć się nieruchomości.

Będzie również mogła nakazać wpisanie do księgi wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu rozpoznawczym. – A jeśli decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, wydany zostanie zakaz zbywania lub obciążania nieruchomości. Utrudni to osobom, których dotyczy postępowanie rozpoznawcze, pozbycie się nieruchomości bądź jej obciążenia do czasu podjęcia przez komisję ostatecznych decyzji – wyjaśnia Marcin Warchoł.

Dobrze, że rządowy

Projekt ustawy będzie zgłoszony przez rząd, co automatycznie wydłuży proces legislacyjny. W takim przypadku obowiązkowe są bowiem konsultacje z różnymi podmiotami oraz z ekspertami. Taka procedura nie obowiązywałaby, gdyby projekt został złożony jako poselski. Wybrano jednak, moim zdaniem, właściwy sposób pracy nad ustawą. Materia, której dotyczy projekt, jest delikatna i nadmierny zapał jest tutaj ostatnią rzeczą, jaka mogłaby pomóc stworzyć dobry i skuteczny instrument prawny. Zmiana decyzji przez komisję wcale nie będzie procesem łatwym. Trzeba będzie udowodnić, że w konkretnym przypadku reprywatyzacji doszło do złamania prawa. Nie po to jednak osoby czerpiące zyski z tego procederu angażują doświadczonych prawników, aby można było łatwo je zdemaskować. Raczej należy zakładać, że najczęściej będziemy mieli do czynienia z rozległym obszarem spraw szarych, niejednoznacznych, a przede wszystkim dających możliwość różnych interpretacji.

Od decyzji komisji będzie przysługiwał dwuinstancyjny tryb odwoławczy przed sądami administracyjnymi, co oczywiście nie tylko spowolni proces egzekucji wyroków komisji weryfikacyjnej, ale także stworzy nowe możliwości interpretowania prawa. Dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych w sprawach reprywatyzacyjnych budziło szereg wątpliwości, ale prawa do sądu odmówić nikomu nie można.

«« | « | 1 | 2 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Zobacz

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )
    Pobieranie...

    Reklama

    Reklama

    Reklama

    Kalendarz do archiwum

    niedz. pon. wt. śr. czw. pt. sob.
    29 30 31 1 2 3 4
    5 6 7 8 9 10 11
    12 13 14 15 16 17 18
    19 20 21 22 23 24 25
    26 27 28 29 30 1 2
    3 4 5 6 7 8 9
    4°C Poniedziałek
    noc
    3°C Poniedziałek
    rano
    3°C Poniedziałek
    dzień
    4°C Poniedziałek
    wieczór
    wiecej »

    Reklama