Kryształowy człowiek

Jacy są najbardziej znani polscy naukowcy? No wiadomo! Skłodowska, Kopernik… Eee, no i to w zasadzie tyle. Mieliśmy jeszcze jakichś? Tak, i to takich, którzy powinni być znani na całym świecie, a tymczasem nie znamy ich nawet my, Polacy. Nie mam wątpliwości, że kimś takim jest Jan Czochralski. Bez niego nie byłoby dzisiaj elektroniki.

Reklama

Nie byłoby komputerów i internetu. Nie byłoby Facebooka i tego wszystkiego, z czego korzystamy pełnymi garściami. Nie sposób wyobrazić sobie świata bez elektroniki i jej wytworów. Dzisiaj bez urządzeń, których sercem jest procesor, nie byłoby żadnych mediów. Nie byłoby samochodów ani samolotów. Nie mogłoby funkcjonować nowoczesne miasto, bo przecież mikroprocesory kierują zmianą świateł czy dostarczaniem energii elektrycznej i wody. Nie byłoby szpitali ani banków. No dobrze, to wszystko działałoby, ale tak jak w czasach przed erą komputerów. Czy potrafilibyśmy funkcjonować w takim świecie?

Aptekarz w Berlinie

Jan Czochralski w każdym mieście powinien mieć reprezentacyjną ulicę i skwer. Jego imieniem powinny być nazywane sondy kosmiczne. Tymczasem jest on zupełnie anonimowym człowiekiem, mimo tego, że jest najczęściej cytowanym polskim naukowcem na świecie. Gdyby Jan Czochralski żył w dzisiejszych czasach i miał sprawnego managera, wybudowałby potęgę, przy której Google, Facebook czy Apple byłyby niczym.

Urodził się 23 października 1885 roku niedaleko Bydgoszczy, która wtedy leżała na terenie zaboru pruskiego. Był jednym z ośmiorga dzieci dobrze funkcjonującej w lokalnym środowisku rodziny stolarzy. Od dziecka Janek interesował się chemią. Ale – delikatnie mówiąc – jego rodzicom nie do końca bezpieczne eksperymenty syna nie odpowiadały. Stąd, gdy tylko skończył 16 lat, „przekonali go” do przeprowadzki do Krotoszyna. Tam Jan rozpoczął pracę w aptece. Gdy miał 19 lat, wyjechał do Berlina i rozpoczął pracę w centrum badawczym (jak byśmy dzisiaj powiedzieli) niemieckiego koncernu AEG. Koncern na przełomie wieków XIX i XX zajmował się produkcją urządzeń elektrycznych, w tym m.in. żarówek. Czochralski nie miał w pracy wysokiej pozycji, bo nie posiadał kierunkowego wykształcenia. To jednak konsekwentnie zdobywał. Zaledwie 6 lat po przybyciu do Berlina obronił pracę inżynierską (na kierunku chemicznym) na Politechnice Berlińskiej. W 1916 r., mając 31 lat, dokonał życiowego odkrycia. A właściwie odkrycia stulecia. Anegdota mówi, że z powodu roztargnienia, robiąc notatki, zamiast zamoczyć pióro w kałamarzu, zanurzył je w tygielku z roztopioną cyną. Gdy tylko się zorientował i wyjął stalówkę, wyciągnął za nią cieniutki pręcik metalu. To było to!

Triumf wielkiego człowieka

Pewnie wielu po takiej pomyłce cicho zaklęłoby pod nosem. Może inni by się zaśmiali, a jeszcze inni opowiadaliby znajomym o efekcie swojej pomyłki. Ale Czochralski zachwycił się tym, co uzyskał. Geniusz niektórych odkrywców nie polega na tym, że im świat podkłada wynalazki pod nos. Polega na tym, że mają oni naturalną zdolność zachwycania się. Potrafią w lot pojąć konsekwencje tego, co – czasami przypadkowo – zrobili. Czochralski opracował i opisał metodę pomiaru szybkości krystalizacji metali. Metoda polegająca na tworzeniu kryształów metali przez wyciąganie (czyli dokładnie tak, jak to zrobił przez roztargnienie Czochralski) okazała się niezwykle ciekawa. Tak tworzący się kryształ miał niezwykle uporządkowaną strukturę. Tworzące go atomy układały się w ściśle określony, regularny sposób. To, co na początku było tylko ciekawostką, którą interesowali się metalurdzy, po latach okazało się fundamentem zupełnie nowej dziedziny, jaką stała się elektronika. W niej niezbędne są cieniutkie warstwy krystalicznego krzemu. Atomy w tym materiale muszą być jednak bardzo uporządkowane. Nie ma lepszej metody na tworzenie idealnych monokryształów niż ta, którą opracował Czochralski. No ale o tym sam Czochralski nie mógł wiedzieć, gdy – zamiast w kałamarzu – zanurzał pióro w roztopionej cynie. Prawdę mówiąc, swoje prace związane z krystalizacją metali uważał za rzecz ciekawą, ale niezbyt praktyczną. Prawdziwe pieniądze zrobił na czym innym. Mając niespełna 40 lat, opracował stop, który idealnie nadawał się do budowy ślizgowych łożysk kolejowych. Wcześniej używano stopu, który szybko się zużywał, a na dodatek zawierał cynę. Ten metal był jednak bardzo drogi. Stop Czochralskiego był bardziej wytrzymały i tańszy. Patent od razu kupiły niemieckie koleje, bo dzięki niemu mogły zwiększyć prędkość, z jaką poruszają się pociągi.

«« | « | 1 | 2 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Zobacz

  • Gość
    02.02.2017 10:09
    Na moim kierunku studiów omawia się metody produkcji monokryształów, w tym metodę naszego wybitnego Rodaka :) często się mówi, że my, Polacy, jesteśmy zakompleksieni. Pamiętajmy o takich Osobach, jak prof Czochralski, które zasłynęły nie tylko umysłem, ale i wielkim sercem! Mamy być z czego dumni :)
  • Anna Panna
    02.02.2017 20:39
    A zatem trzeba popularyzować wiedzę o nim. Może któreś ministerstwo by się tym zajęło? Np. Ministerstwo Kultury albo Cyfryzacji?
  • Gość
    02.02.2017 23:27
    "Jacy są najbardziej znani polscy naukowcy? No wiadomo! Skłodowska, Kopernik… Eee, no i to w zasadzie tyle. Mieliśmy jeszcze jakichś? Tak, i to takich, którzy powinni być znani na całym świecie, a tymczasem nie znamy ich nawet my, Polacy. " Otóż problem polega na tym że Prof. Czochralski jest znany na całym świecie tylko nie w Polsce. W ubiegłych latach był najczęściej cytowanym naukowcem z Polski. Urodziłem się i wychowałem w Kcyni, studiowalem elektronikę a obecnie pracuję w branży i powiem szczerze, że każdy z mojego otoczenia doskonale wie kim był Prof. Czochralski. Moja firma obecnie współpracuje z firmami z USA i okazuje się że nawet swoje produkty sygnują napisem "wytworzonę metodą Czochralskiego". Szkoda tylko że my rodacy nie potrafimy docenić prawdziwego talentu.
Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )
    Pobieranie...

    Reklama

    Reklama

    Reklama

    Kalendarz do archiwum

    niedz. pon. wt. śr. czw. pt. sob.
    26 27 28 29 30 1 2
    3 4 5 6 7 8 9
    10 11 12 13 14 15 16
    17 18 19 20 21 22 23
    24 25 26 27 28 29 30
    31 1 2 3 4 5 6
    3°C Poniedziałek
    noc
    5°C Poniedziałek
    rano
    8°C Poniedziałek
    dzień
    11°C Poniedziałek
    wieczór
    wiecej »

    Reklama