Episkopat powołał komisję niezależnych ekspertów ds. zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego małoletnich

Decyzja zapadła w drugim dniu obrad biskupów. Jak poinformował rzecznik Konferencji Episkopatu Polski ks. Leszek Gęsiak SJ, wcześniej przyjęto „Zasady działania Komisji niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim w Polsce” oraz statut komisji.

– Po przyjęciu tych dokumentów Konferencja Episkopatu Polski ustanowiła Komisję niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim w Polsce oraz nadała jej publiczną osobowość prawną – przekazał rzecznik Episkopatu.

Wspólna inicjatywa biskupów i zakonów

Biskupi zatwierdzili również porozumienie dotyczące powołania komisji. Dokument ten ma zostać podpisany pomiędzy Konferencją Episkopatu Polski, Konferencją Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce oraz Konferencją Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce.

Teksty przyjętych dokumentów mają zostać opublikowane i szczegółowo omówione podczas konferencji prasowej po zakończeniu zebrania plenarnego, zaplanowanej na 12 marca o 15.00.

Prace nad komisją trwały od 2023 roku

Decyzję o rozpoczęciu prac nad powołaniem komisji biskupi podjęli już w marcu 2023 r., podczas 394. Zebrania Plenarnego KEP w Warszawie. Zadanie przygotowania zasad funkcjonowania nowego gremium powierzono zespołowi kierowanemu przez prymasa Polski abp. Wojciecha Polaka.

W czerwcu ubiegłego roku Episkopat zdecydował jednak o powołaniu nowego zespołu, który miał dopracować kwestie techniczne i prawne. Na jego czele stanął bp Sławomir Oder. Podkreślał on wówczas, że jego zadaniem jest dopracowanie rozwiązań organizacyjnych, natomiast kwestie merytoryczne zostały już wcześniej wypracowane.

We wrześniu 2025 r. Rada Prawna KEP pozytywnie oceniła propozycje przygotowane przez zespół biskupa Odera. Roboczą wersję dokumentów biskupi przyjęli podczas październikowego zebrania plenarnego w Gdańsku, po czym skierowali je do konsultacji z przedstawicielami zgromadzeń zakonnych.

Dobrowolne przystępowanie diecezji

Zgodnie z prawem kanonicznym uchwały Konferencji Episkopatu Polski nie mogą być automatycznie narzucane poszczególnym biskupom diecezjalnym. Oznacza to, że formalne uruchomienie komisji będzie się wiązało z podpisywaniem dwustronnych porozumień między komisją a poszczególnymi diecezjami oraz jurysdykcjami zakonnymi.

Wcześniejsze głosy krytyczne

Prace nad kształtem komisji wzbudzały także dyskusję. W grudniu ubiegłego roku były członek zarządu Fundacji Świętego Józefa KEP ks. dr Grzegorz Strzelczyk wraz z grupą ekspertów w liście otwartym wyraził obawę, że proponowane rozwiązania mogą ograniczać niezależność komisji i pozostawiać biskupom możliwość ingerowania w jej działania.

Podobne wątpliwości zgłaszał także ks. Piotr Studnicki, były kierownik Biura Delegata KEP ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży. Wskazywał on m.in. na brak uprawnień komisji do wzywania przełożonych kościelnych do złożenia wyjaśnień lub przekazania informacji.

Podobne inicjatywy w diecezjach

W ostatnim czasie część diecezji zdecydowała się powołać własne gremia badające sprawy wykorzystywania seksualnego. W listopadzie ubiegłego roku taką komisję powołano w archidiecezji łódzkiej. Z kolei w lutym pierwszą część raportu w sprawie nadużyć zaprezentowała komisja działająca w diecezji sosnowieckiej.

Wcześniej zapowiedzi utworzenia podobnych ciał pojawiały się także w archidiecezjach krakowskiej, wrocławskiej i częstochowskiej.