Jak guma arabska napędza konflikt w Sudanie

Na sawannach Kordofanu i Darfuru miliony ludzi utrzymują się z pozyskiwania żywicy z akacji. Po wysuszeniu i przetworzeniu trafia ona do przemysłu spożywczego jako „E414”, naturalny emulgator i stabilizator, szeroko wykorzystywany m.in. w napojach i wyrobach cukierniczych. Sektor spożywczy odpowiada za ponad połowę światowego popytu.

Znaczenie tego surowca jest na tyle duże, że już w 1997 roku został on wyłączony z amerykańskich sankcji wobec Sudanu pod naciskiem koncernów napojowych.

Od wybuchu wojny w kwietniu 2023 roku guma arabska stała się także jednym ze źródeł finansowania konfliktu. Siły Szybkiego Wsparcia (RSF) kontrolują większość obszarów produkcji w Kordofanie i Darfurze, odpowiadających za ok. 75 proc. zbiorów. Zbrojne grupy czerpią zyski z handlu, nakładają opłaty na transport i rozwijają przemyt.

Według ONZ tylko w pierwszej połowie 2024 roku skradziono 3,7 tys. ton gumy o wartości ok. 14,6 mln dolarów. Rabunki były tolerowane jako substytut żołdu dla żołnierzy, którzy często nie otrzymywali wynagrodzeń.

Choć oficjalny eksport Sudanu spadł w 2025 roku do 60 tys. ton, w praktyce handel trwa – surowiec trafia na rynki przez kraje sąsiednie, m.in. Egipt. Szacuje się, że rocznie dziesiątki tysięcy ton są wywożone nieoficjalnymi szlakami przez Czad i Libię. W efekcie ceny wzrosły w ciągu trzech lat nawet o 100 proc.

Kryzys w Sudanie otworzył jednocześnie szansę dla innych producentów. Czad, Kenia, Senegal i Mali zwiększają produkcję, próbując przejąć część rynku i odpowiedzieć na zachodni popyt.