5 mln fotografii! Powstanie cyfrowe archiwum fotografii z pontyfikatu Jana Pawła II

Historia blisko trzech dekad pontyfikatu Jana Pawła II, w tym jego 104 podróże apostolskie i 146 wizyt duszpasterskich, została utrwalona na 4,7 mln fotografii. To wyjątkowe dziedzictwo wizualne zostanie wreszcie zdigitalizowane, aby mogło zostać udostępnione całemu światu. 

Dykasteria ds. Komunikacji podjęła decyzję o rozpoczęciu kompleksowego procesu ochrony oraz upowszechniania cennego archiwum fotograficznego. Projekt, zaprezentowany 8 lipca, w sali Marconi w siedzibie Dykasterii, stanowi część znacznie szerszego programu realizowanego od 2023 roku przez Dyrekcję Technologiczną pod kierownictwem Francesco Masciego.

Przy projekcie digitalizacji fotografii z pontyfikatu Jana Pawła II będą pracować Francesco Sforza – fotograf i kurator, który przez lata oddawał swoje serce, spojrzenie i obiektyw aparatu na służbę papieżom, od Pawła VI po Leona XIV – a także laboratorium konserwacji filmowej „L’Immagine Ritrovata” przy Filmotece w Bolonii, odpowiedzialne za koordynację naukową i prace konserwatorskie, oraz firma Bucap, dostarczająca technologię digitalizacji.

Celem projektu jest udostępnienie światu fotograficznej pamięci 27 lat pontyfikatu Jana Pawła II. Obejmuje ona między innymi 104 podróże apostolskie i 146 wizyt duszpasterskich. Łącznie archiwum liczy ponad 4,7 mln fotografii dokumentujących pontyfikat o wyjątkowej intensywności oraz międzynarodowym wymiarze. Liczby te świadczą również o centralnej roli, jaką obrazy odegrały w latach posługi papieża Polaka.

Najstarsze fotografie z tego zbioru pochodzą z 1977 roku. Wówczas, aby sprostać potrzebom dziennika „L’Osservatore Romano”, urządzono prowizoryczne studio fotograficzne w dwóch niewielkich pomieszczeniach, z których jedno znajdowało się pod schodami. Z biegiem lat powstało archiwum, które dziś – dzięki milionom zdjęć – opowiada o jednym z najważniejszych okresów w historii Kościoła.

Program obejmuje złożony proces prac – od digitalizacji negatywów fotograficznych, poprzez selekcję redakcyjną, aż po ponowne uporządkowanie, odpowiednie zabezpieczenie oryginalnych materiałów oraz ich konserwację tam, gdzie będzie to konieczne. Efektem będzie cyfrowe archiwum, które pozwoli zachować i upowszechnić wizualne dziedzictwo, czyniąc je dostępnym dla wszystkich.

W epoce głębokich przemian technologicznych projekt ma również wymiar symboliczny. Prefekt Dykasterii ds. Komunikacji, Paolo Ruffini, podkreślił, że inicjatywa ta jest świadectwem przejścia od świata analogowego do cyfrowego – w rzeczywistości, w której „pamięć pozbawiona obrazu grozi stopniowym zanikiem i wygaśnięciem”.

Ruffini zaznaczył również, jak ważne jest zachowanie dorobku tych, którzy byli przed nami, ponieważ to właśnie spoglądając w przeszłość, buduje się przyszłość. Jednocześnie zwrócił uwagę, że technologia nigdy nie powinna być oddzielana od ludzkiej pasji i inteligencji, zwłaszcza gdy mowa o fotografii i obrazie.

„Ważne jest, aby nasz dom i całe nasze doświadczenie były zintegrowane, tak abyśmy potrafili dostrzec piękno płynące z dotrzymywania kroku naszym czasom” – podsumował prefekt.

Lorenzo De Cesaris, Wojciech Rogacin