Będzie to synod nadzwyczajny, czyli zwoływany wówczas, gdy sprawy Kościoła powszechnego wymagają szybkiego załatwienia. Do tej pory odbyły się tylko dwa takie spotkania. 
Synod przebiegać będzie pod hasłem: „Wyzwania duszpasterskie związane z rodziną w kontekście ewangelizacji” i odbędzie się w dniach od 5 do 19 października 2014 roku. Zwołanie tego nadzwyczajnego spotkania jest wyraźnym sygnałem, jaki papież daje całemu Kościołowi: są sprawy pilne, którymi należy się szybko zająć, i trzeba to zrobić wspólnotowo. Synod o rodzinie będzie zatem pierwszym tak dużym sprawdzianem z kolegialności podejmowanych w Kościele decyzji w wydaniu Franciszkowym. 


Chodzi też o drogę, którą Benedykt XVI wskazał w czasie spotkania z duchowieństwem Doliny Aosty. Mówił wówczas o „złym punkcie wyjścia”, jakim jest chociażby zawieranie sakramentu małżeństwa bez wiary. Wskazał wówczas na konieczność uświadomienia młodym, że „małżeństwo to związek na całe życie, a nie coś tymczasowego”. W przypadku niepowodzenia należy się jednak upewnić, czy „małżeństwo było, czy nie”, co pozwoliłoby orzec jego ewentualną nieważność. A to coś zupełnie innego niż rozwód. 
„Rodzina jest największym bogactwem współczesnego społeczeństwa, często niedocenianym, a na pewno nierzadko niewspieranym, stąd jej przyszłość musi znaleźć się w centrum Kościoła” – zauważa abp Paglia. Z kolei przewodniczący włoskiego episkopatu przypomina w tym kontekście, że jednym z dyskutowanych tematów będą nieustanne ataki na rodzinę ze stron różnego rodzaju lobby, a także trochę niewygodny w europejskich społeczeństwach temat miejsca ludzi starych w coraz bardziej niemających dla siebie czasu rodzinach. – Atak na rodzinę nie jest przypadkowy. Jest to dobrze przemyślana strategia. Jeśli zaatakujemy rodzinę, nasze społeczeństwo stanie się bardziej kruche i podatne na ataki i łatwiej będzie je można zdominować zarówno na płaszczyźnie politycznej, ideologicznej, jak i gospodarczej – uważa kard. Angelo Bagnasco. Dlatego, jego zdaniem, synod powinien stawić czoła choćby takim problemom, jak budowanie i cementowanie prawdziwych więzi rodzinnych, a także wychowanie do wolności i odpowiedzialności w rodzinach. Abp Lorenzo Baldisseri, nowo mianowany przez Franciszka sekretarz generalny synodu biskupów, zauważa, że „rodzina i ewangelizacja to jakby dwie ogniskowe przyszłego synodu, a uczestnicy obrad będą je prześwietlać pod kątem wyzwań współczesności”.