Dziewięćdziesiąt lat temu w Kórniku pod Poznaniem umiera generałowa Jadwiga Zamoyska: działaczka społeczna, polityczna, pedagog, a po śmierci – kandydatka na ołtarze. – Jedna z najwybitniejszych Polek dziewiętnastego i pierwszych dziesięcioleci dwudziestego wieku – mówią o niej historycy. Dla niektórych jest też prekursorką chrześcijańskiego feminizmu.

Ma 21 lat, gdy poślubia starszego o prawie 30 lat generała Władysława Zamoyskiego. To konserwatywny polityk związany z emigracyjnym Hotelem Lambert, a prywatnie… wuj Jadwigi – jest bratem matki. Żeby mogli się pobrać, potrzebna była papieska dyspensa. Po ślubie Jadwiga przenosi się do Paryża. Towarzyszy mężowi w jego licznych podróżach. Władysław Zamoyski to prawa ręka księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, przywódcy Hotelu Lambert, w imieniu księcia odpowiada za politykę zagraniczną obozu. Żona jest jego bliskim współpracownikiem. Czachowska nazywa ją „szefem gabinetu” Zamoyskiego. Generał dochowa się z Jadwigą synów Władysława i Witolda oraz córki Marii. Umrze w 1868 roku. Jego żona ma wtedy 37 lat. Nie wyjdzie już za mąż – przez pół wieku będzie wdową.

„Nauka i praca w Szkole dawała możliwość życiowej realizacji zamierzającym założyć rodzinę uczennicom” – pisze o Zamoyskiej jej biografka. Do szkoły trafiają dziewczęta ze wszystkich zaborów. Także te z biednych rodzin. Senator Libicki: – Jenerałowa przełamała stereotyp, że kobieta ma siedzieć w domu i zajmować się dziećmi. Uważała, że rolę matki można łączyć z pracą, a nawet z działalnością społeczną – czego sama była najlepszym przykładem.

Zdrowy rozsądek każe zająć się Wielkopolanom praktyczną stroną życia. – Społeczeństwo traktowali jak organizm, który jest zdrowy, gdy zdrowe są wszystkie jego członki, czyli gdy rozwijają się wszystkie dziedziny życia – tłumaczy obrazowo profesor Łazuga.

Order od Naczelnika