„Co zostanie z krajów bałtyckich? Nic nie zostanie. Stacjonują tam samoloty NATO. W Polsce jest system obrony rakietowej. Los krajów bałtyckich jest przesądzony. Zostaną zmiecione”. Nawet średnio zorientowany w rosyjskiej polityce czytelnik domyśli się, że autorem tej wypowiedzi jest Władimir Żyrinowski, lider quasi-opozycyjnej wobec Kremla Liberalno-Demokratycznej Partii Rosji. W Polsce popisy nacjonalistycznego polityka są dobrze znane. Kilka miesięcy temu proponował nam wspólny rozbiór Ukrainy. Wypowiedź dla telewizji Rossija 24 została więc potraktowana jako polityczny folklor. Na Litwie, Łotwie i w Estonii obawy są jednak dużo większe. Moskwa zaczęła regularnie mieszać się do ich spraw wewnętrznych, odgrzewa zadawnione spory, a nawet organizuje prowokacyjne akcje zbrojne.

Deklaracja ta, wygłoszona w dodatku w Rydze, ma prawo budzić szczególny niepokój na Łotwie, którą zamieszkuje największy wśród byłych republik ZSRR odsetek Rosjan. Stanowią oni ponad 26 proc. ludności. Ich relacje z władzami i resztą społeczeństwa są bardzo trudne. Po upadku sowieckiego imperium Rosjanie, którzy pozostali na terytorium Łotwy, nawet żyjący tam od urodzenia, musieli zdać egzamin ze znajomości języka łotewskiego, aby otrzymać obywatelstwo. W konsekwencji niemal połowa łotewskich Rosjan jest bezpaństwowcami, a możliwości otrzymania dobrego wykształcenia i pracy są ograniczone. Taka polityka Rygi budzi spore kontrowersje także Rady Europy i Unii Europejskiej.

Przepaść między Łotyszami i rosyjską mniejszością pogłębia polityka historyczna. Na Łotwie wciąż organizowane są uroczystości upamiętniające weteranów II wojny światowej, którzy walczyli o niepodległość u boku III Rzeszy. „Faszystowskie” manifestacje działają na łotewskich Rosjan jak płachta na byka i ułatwiają Kremlowi podsycanie ich niechęci do kraju, który zamieszkują. W dobie coraz agresywniejszej polityki Moskwy łotewskie media alarmują, że kraj jest bezbronny wobec potężnego sąsiada. Rosjanie zdobyli ogromne udziały w najważniejszych bankach i przedsiębiorstwach.

Skazani na NATO