Długi cień putinizmu

Andrzej Grajewski

GN 20/2022 |

publikacja 19.05.2022 00:00

Jak niskiej rangi funkcjonariusz KGB uwiódł Rosjan? Wykorzystał frustracje społeczeństwa po rozpadzie Związku Sowieckiego, aby stworzyć autorytarny, oligarchiczny system, którego fundamentem są obecnie represje, monopol informacyjny oraz omnipotencja państwa w życiu politycznym i gospodarczym. Także wojna jest instrumentem sprawowania przez niego władzy.

Długi cień putinizmu pixabay

Aby zrozumieć fenomen sukcesu Władimira Putina, trzeba się cofnąć do pierwszych lat po rozpadzie Związku Sowieckiego, kiedy Rosja przechodziła transformację polityczną, ekonomiczną i społeczną. Próby budowy nowego państwa według wzorców zachodnich kompletnie się nie udały. Zamiast wolnego rynku i przedsiębiorczości powstał system mafijno-państwowy, kontrolujący najbardziej dochodowe sektory rosyjskiej gospodarki. Wprawdzie pojawiły się pierwsze oznaki dojrzewania klasy średniej, zwłaszcza w wielkich aglomeracjach, jednak ogromne obszary kraju żyły w chaosie i bez perspektyw. Beneficjentami przemian stali się oligarchowie, nazywani „nowymi Rosjanami”. Opanowali najważniejsze branże przemysłu surowcowego, a czerpane zyski przeznaczali na konsumpcję, zadziwiając świat ekstrawaganckim luksusem.

Została założona przez niego dopiero w 2012 r. jako odpowiedź na aktywizację zwolenników liberalizacji gospodarczej, pluralizmu politycznego i ograniczenia ingerencji państwa w życie społeczne oraz zwiększenie przestrzeni dla oddolnych inicjatyw obywatelskich. Postulaty te wysuwała wielkomiejska klasa średnia, wsparta przez część elit administracyjnych i biznesowych. Rosja według nich miała stać się krajem ustrojowo podobnym do demokracji zachodnich. W odpowiedzi prezydent, który w 2012 r. rozpoczął trzecią kadencję, przedstawił się jako obrońca „wartości konserwatywnych”. W jego ujęciu jądrem „konserwatywnego modelu rosyjskiego” miała być silna władza skupiona w rękach prezydenta, jako „lidera narodu”. Jednym z filarów systemu miała być Rosyjska Cerkiew Prawosławna. Społeczeństwo w tym modelu organizowane jest odgórnie, przez partie, których obecność na scenie politycznej jest ściśle limitowana przez Kreml. Inicjatywy społeczne oraz wszelkie przejawy społeczeństwa obywatelskiego są traktowane nieufnie bądź wrogo, jako przejawy obcej, inspirowanej przez Zachód ingerencji w tradycyjny rosyjski styl życia.

Dziękujemy, że z nami jesteś

To dla nas sygnał, że cenisz rzetelne dziennikarstwo jakościowe. Czytaj, oglądaj i słuchaj nas bez ograniczeń.

Czytasz fragment artykułu

Subskrybuj i czytaj całość

już od 14,90

Poznaj pełną ofertę SUBSKRYPCJI

Masz subskrypcję?
Kup wydanie papierowe lub najnowsze e-wydanie.