Chodzi o mechanizm przewidziany w unijnej dyrektywie o ochronie tymczasowej, która gwarantuje osobom objętym ochroną prawo do legalnego pobytu, pracy i szkoły we wszystkich państwach UE.

Mechanizm został uruchomiony wobec Ukraińców po rosyjskiej inwazji w 2022 r. Po przedłużeniu w zeszłym roku o kolejne 12 miesięcy unijna ochrona powinna wygasnąć w marcu 2027 r. KE już jednak pracuje nad jej przedłużeniem na taki sam okres. Z dokumentu, który widziała PAP, wynika, że rozważane są dwie opcje. Pierwsza przewiduje przedłużenie ochrony dla wszystkich Ukraińców tak, jak do tej pory. Druga propozycja ma zakładać "wykluczenie mężczyzn w wieku poborowym lub osób, które nie opuściły terytorium Ukrainy legalnie".

Takie ograniczenie ochrony tymczasowej odpowiedziałoby na - jak to ujęto - "obawy wyrażane przez kilka państw członkowskich dotyczących zmieniającego się profilu przybyszów", a także na potrzeby Ukrainy związane z odbudową i obroną kraju. W piśmie podkreślono, że nowe podejście do ochrony Ukraińców wiąże się jednak również z wyzwaniami: przestrzeganiem zasady niedyskryminowania, zwiększoną presją na krajowe systemy azylowe oraz ryzykiem rozbieżnych praktyk krajowych prowadzących do wtórnych przepływów.

Dyskusję na ten temat przeprowadzą ministrowie spraw wewnętrznych na posiedzeniu w Luksemburgu w czwartek. Polskę będzie na nim reprezentować wiceszef MSWiA Maciej Duszczyk.

Źródła unijne podkreślały jednak, że żadna decyzja w czwartek nie zapadnie. KE chce bowiem na razie zorientować się w nastrojach wśród stolic UE, a dopiero potem wyjdzie z konkretnym projektem.

Unijny dyplomata powiedział PAP, że generalnie wśród państw nie widać oporu, by wprowadzić takie ograniczenie w ochronie dla Ukraińców na kolejny rok, zwłaszcza że o mężczyzn w wieku poborowym przebywającym w UE upomina się sam Kijów.

Według rozmówcy PAP wyzwaniem może być jednak weryfikacja Ukraińców oraz to, co państwa członkowskie będą miały zrobić z osobami, które nie otrzymają prawa do ochrony. - Są państwa, które o to pytają - zwrócił uwagę.

RMF FM we wtorek podało, że Polska opowiada się za wykluczeniem ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym z systemu tymczasowej unijnej ochrony.

Od marca w Polsce obowiązują nowe zasady ochrony dla obywateli Ukrainy - muszą oni w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski złożyć wniosek o ukraiński PESEL; w przeciwnym wypadku mogą stracić prawo do ochrony. Osoby, które uzyskały PESEL bez okazania dokumentów, muszą je zaktualizować do końca sierpnia br. Przepisy te zostały wprowadzone w Polsce w ramach prac nad implementacją przedłużenia ochrony zapisanej w dyrektywie.

Obecnie z ochrony tymczasowej w UE korzysta 4,33 mln Ukraińców: 28,7 proc. w Niemczech, 22,3 proc. w Polsce i 9 proc. w Czechach. Na koniec marca 2026 r. stosunek liczby osób korzystających z ochrony czasowej z Ukrainy do liczby ludności był najwyższy w Czechach (34,8 na 1000 osób), następnie w Polsce (26,3), Słowacji (26,2) i na Cyprze (25,3).