Takie sobie marzenia

W kraju, gdzie kina są zakazane, a kobietom nie wolno prowadzić samochodu, powstał jeden z najciekawszych filmów, jaki ostatnio gościł w naszych kinach. 
Nakręciła go kobieta. 


Reklama

Jaki sens ma kręcić film w Arabii Saudyjskiej, skoro nie wolno tam chodzić do kina czy teatru, bo, jak kilka lat temu stwierdził Wielki Mufti Arabii Saudyjskiej, są niezgodne z szariatem i odciągają ludzi od pracy, a do tego „hamują postęp ludzkości”. Przy okazji dostało się też szachom, które mogą skłaniać ludzi do hazardu. Jeszcze w latach 70. XX w. w Arabii Saudyjskiej było kilka kin, jednak pod naciskiem muzułmańskich duchownych wszystkie zlikwidowano. W innych krajach muzułmańskich, takich jak Iran czy Egipt, kinematografia ma się dobrze. Filmy, mimo trudności z tamtejszą cenzurą czy władzami, którym nie podoba się często ich krytyczne spojrzenie na rzeczywistość, zdobywają nagrody na światowych festiwalach. Zdarza się, że film zostaje nagrodzony, a reżyser wędruje do więzienia. Saudyjczycy, którzy chcą oglądać film w kinie, muszą udać się za granicę, np. do bardziej liberalnego Bahrajnu. Nie znaczy to, że mieszkańcy Arabii Saudyjskiej nie oglądają filmów, bo dzięki telewizji satelitarnej i DVD mogą korzystać z zakazanej rozrywki. 


Kobiety w nikabie


Paradoksalnie w kraju, gdzie nie ma kin, filmy można kręcić. Jak się okazuje, może to zrobić nawet kobieta traktowana tu przecież jako obywatelka drugiej kategorii. Oczywiście sytuacja Haifay al-Mansour, pierwszej w historii Arabii Saudyjskiej kobiety reżyser, jest wyjątkowa. Dzięki ojcu, poecie, mogła oglądać filmy wideo. Studiowała literaturę porównawczą na Uniwersytecie Amerykańskim w Kairze oraz reżyserię i filmoznawstwo na uniwersytecie w Sydney. Nie mieszka w Arabii, ale w Bahrajnie, a jej mąż jest amerykańskim dyplomatą. Już pierwsze trzy zrealizowane filmy dokumentalne przyniosły jej nagrody festiwalowe. Wzbudziły kontrowersje, bo podejmowały tematy dotyczące spraw, o których w Arabii Saudyjskiej się nie dyskutuje. Kwestii tolerancji, pozycji kobiety i związanych z tym restrykcji. Trzeba zaznaczyć, że filmy te zdobywały też nagrody na festiwalach organizowanych w krajach arabskich, gdzie islam nie jest interpretowany tak surowo jak w Arabii Saudyjskiej. W kraju rządzonym autorytarnie przez dynastię królewską i będącym jednocześnie sojusznikiem USA i Zachodu na Bliskim Wschodzie gwałcone są praktycznie wszelkie prawa człowieka, łącznie z wolnością religijną. 
W 2005 roku Haifaa nakręciła średniometrażowy dokument „Kobiety bez cienia”, który z jednej strony przyniósł jej uznanie, a z drugiej wywołał ataki islamskich konserwatystów. W filmie, nagrodzonym na festiwalach w Jeddah, Omanie oraz na Festiwalu Filmów Arabskich w Rotterdamie, reżyser zebrała wypowiedzi mieszkanek kraju na temat noszenia okrycia zasłaniającego całe ciało, łącznie z twarzą. Kobiety w nikabie, które Haifaa zagaduje na targowisku, odmawiają rozmowy, usiłują nawet ukryć oczy. Tylko jedna z nich przyjaźnie traktuje ekipę filmową i nawet prosi o radę, jak ma ustawić się przed kamerą. W kolejnych scenach reżyserka rozmawia z saudyjskimi kobietami w różnym wieku, które opisują przemiany społeczne, jakie miały miejsce w królestwie na przestrzeni ostatnich 30 lat, oraz jak różnymi niekonwencjonalnymi metodami obchodzą nakładane na nie restrykcje. Jedna z nich zapłaciła 50 riali taksówkarzowi, by udawał na lotnisku jej męża. Nie mogłaby inaczej wsiąść do samolotu, gdyż nie zabrała z sobą pisemnego zezwolenia swojego męskiego opiekuna. Dwunastoletnia dziewczynka wyznaje, że kiedy chce wyjść z domu, a nie może towarzyszyć jej opiekun, ubiera się jak chłopak. Haifie udało się skłonić do rozmowy w filmie znanego pisarza i uczonego muzułmańskiego, szejka Ayeda al Qarni. Sławne stały się jego wystąpienia, w których uzasadniał, dlaczego kobietom nie wolno prowadzić samochodu. Szejk uważany za konserwatystę oświadczył, że w islamie kobiety muszą nosić tylko hidżab, a nie nikab, czyli zasłonę na twarz. Wywołało to oburzenie wielu miejscowych uczonych, więc szejk ostatecznie odwołał oświadczenie. Ostatnia z rozmówczyń, która nie pozwala się filmować, twierdzi, że według Koranu kobiety powinny zakrywać twarze. „Dlaczego więc w innych państwach muzułmańskich kobiety nie zakrywają nawet głowy? – pyta reżyserka. – Czyż nie są one muzułmankami?”.


Cnota zagrożona 


„Dziewczynka w trampkach” jest pełnometrażowym debiutem Haify al-Mensur i jednocześnie pierwszym pełnometrażowym filmem nakręconym całkowicie w saudyjskim królestwie. Do tego przez kobietę w kraju, gdzie kobiety nie mogą samotnie wyjść z domu ani rozmawiać z mężczyzną, jeżeli nie należy on do najbliższej rodziny. Kręcenie zdjęć, mimo uzyskanego przez ekipę zezwolenia władz, było utrudnione. Zdarzało się, że reżyserka musiała chować się w furgonetce, kiedy ekipa znajdowała się w bardziej konserwatywnej dzielnicy, by nie narazić się na gniew mieszkańców. Czasem wydawała polecenia znajdującym się w ekipie mężczyznom przez walkie-talkie. Miejscowi nie akceptują kobiet, które pracują w mieszanym zespole. 
W oryginale film nosi tytuł „Wadjada”. To imię 10-letniej bohaterki filmu, mieszkanki jednej z dzielnic Rijadu. Fabuła filmu jest nieskomplikowana. Wadjada, inteligentna dziewczynka o mocnej osobowości, nie należy do szkolnych prymusów. Nie dlatego, że nie chce się uczyć, ale nie odpowiadają jej narzucane dziewczynkom ograniczenia. Kiedy chłopcy mogą bawić się na ulicy czy podwórku, dziewczynki muszą siedzieć w domu. Do szkoły chodzi w trampkach, co wzbudza oburzenie dyrektorki szkoły. Wadjada również chce się bawić na podwórku, a szczególnym przedmiotem jej fascynacji staje się rower. Taki, na jakim jeździ chłopak z sąsiedztwa, z którym się przyjaźni. Tyle że w Arabii Saudyjskiej kobiety nie mogą prowadzić samochodów, bo nie wydaje im się prawa jazdy, a dziewczynkom nie wypada jeździć na rowerze, bo to zagraża ich cnocie. Jej utrata może mieć tragiczne konsekwencje. Dziewczyna staje się osobą bezwartościową, nie będzie jej można wydać za mąż. Wadjady nie przekonują ostrzeżenia matki ani dyrektorki. Chce mieć rower, który można w filmie potraktować jako symbol wolności. Chce ścigać się z rówieśnikiem i wyjść sama na ulicę bez strachu, że zostanie ukarana. Ponieważ rower jest drogi, a rodzina nie chce jej pomóc, postanawia sama zdobyć pieniądze. Kiedy pojawia się szansa wzięcia udziału w konkursie wiedzy i recytacji Koranu z wysokimi nagrodami, nie waha się ani chwili. 
„Dziewczynka w trampkach” jest filmem ciepłym, niepozbawionym akcentów humorystycznych i optymistycznym. To film, który prócz interesującej, egzotycznej dla widza z innego kręgu kulturowego fabuły i obrazu życia w arabskim miasteczku niesie ze sobą głęboką refleksję na temat pozycji kobiety w tym kraju. Porusza, z wyczuciem i subtelnie, wiele problemów związanych z tą pozycją, a jego szczególną wartością jest fakt, że jest to spojrzenie od wewnątrz. Haifaa wyrosła przecież, podobnie jak Wadjada, w mały miasteczku koło Rijadu. W skromnym filmie, bez krzyku i agresji, udało się jej w sposób przejmujący opowiedzieć o uprzedmiotowieniu i roli kobiety w islamie, w kraju, gdzie podstawą konstytucji jest Koran. Należy oglądać go bardzo uważnie.• 
„Dziewczyna w trampkach”, reż. Haifaa al-Mansour, wyk.: Reem Abdullah, Waad Mohammed, Abdullrahman Al Gohani, Arabia Saudyjska/Niemcy, 2012

«« | « | 1 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Zobacz

  • gut
    03.09.2013 18:00

    ***  Walt Disney często pytał 10 osób o opinie na temat swoich pomysłów. Gdy jakiś pomysł został całkowicie odrzucony, było to dla niego sygnałem: powinienem od razu zająć się realizacją tego marzenia. Zadziwiające jak Golda Meir - całkiem zwyczajna kobieta - mogła sobie wyobrazić, że pewnego dnia zostanie premierem. Margaret Thatcher do 21 roku życia mieszkała nad sklepem spożywczym swojego ojca. Już wtedy jej marzeniem było przeprowadzić Anglię przez ciężkie czasy.  ***  \^_^/

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )
    Pobieranie...

    Reklama

    Reklama

    Reklama

    Kalendarz do archiwum

    niedz. pon. wt. śr. czw. pt. sob.
    29 30 31 1 2 3 4
    5 6 7 8 9 10 11
    12 13 14 15 16 17 18
    19 20 21 22 23 24 25
    26 27 28 29 30 1 2
    3 4 5 6 7 8 9
    2°C Wtorek
    rano
    4°C Wtorek
    dzień
    4°C Wtorek
    wieczór
    5°C Środa
    noc
    wiecej »

    Reklama