Oto słowa Ojca Świętego skierowane do pielgrzymów polskich:

Witam serdecznie Polaków! Zwłaszcza organizatorów i uczestników konferencji poświęconej orędziu pojednania, jakie biskupi polscy skierowali do biskupów niemieckich sześćdziesiąt lat temu, a które zmieniło historię Europy. Niech słowa tamtego dokumentu – „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie” – będą dla zwaśnionych dziś narodów świadectwem, że pojednanie i przebaczenie są możliwe, gdy rodzą się z obustronnego pragnienia pokoju i wspólnego działania, w prawdzie, dla dobra ludzkości. Wszystkim wam błogosławię!

Pozdrawiając pielgrzymów języka niemieckiego Leon XVI powiedział:

Serdecznie pozdrawiam pielgrzymów języka niemieckiego. W szczególności uczestników konferencji „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”, która odbywa się w związku z wystawą „Pojednanie dla Europy”. Dziękując za to znaczące wydarzenie, zachęcam wszystkich ludzi dobrej woli do zaangażowania się w pojednanie i pokój między narodami.

Czytaj też:

Gość Niedzielny DODANE 21.11.2025

Pojednanie polsko-ukraińskie: orędzie z 1965 roku jako źródło zgody

Powstało z myślą o Niemcach, ale z czasem stało się punktem odniesienia także w relacjach z Ukrainą. Orędzie biskupów polskich z 1965 roku wraca w momentach napięcia i sporów jak kompas wskazujący kierunek przebaczenia. »

więcej »

Zaledwie 20 lat po zakończeniu II wojny światowej, gdy Europa była podzielona żelazną kurtyną, a w Berlinie wybudowano mur, polscy biskupi w listopadzie 1965 r. przekazali swoim niemieckim braciom Orędzie pojednania. Bez tego dokumentu nie byłoby współczesnej Europy. „Żyło pokolenie straszliwie zranione przez wojnę, wszędzie widniały ślady zniszczeń, a pamięć o zabitych i zamordowanych była wciąż żywa. Polska i RFN należały do wrogich obozów, nie utrzymywały ze sobą relacji dyplomatycznych” – kontekst powstania orędzia polskich biskupów przedstawia Andrzej Grajewski w tekście „Opatrznościowy gest”.