W nieznane

W krakowskim kościele dominikanów odbyły się warsztaty polifonii franko-‑flamandzkiej oparte na ­XVI-wiecznym Kodeksie Occo. Prowadził je światowej sławy muzykolog Marcel Pérès, twórca zespołu Ensemble Organum.

Rękopis zawiera utwory czołowych kompozytorów epoki: Isaaca Moutona, Josquina des Preza i autorów anonimowych.

Jest tu m.in. 12 mszy, wiele utworów ku czci Najświętszego Sakramentu. Znajdziemy też muzykę, która jest obecna tylko w tym manuskrypcie, jak np. Msza ku czci Najświętszego Sakramentu autorstwa Hotineta Barra, głównego śpiewaka w Sainte-Chapelle w Paryżu.

Manuskrypt powstał w pracowni mistrza kaligrafii Piotra Alamiré dla kościoła Heilige Stede w Amsterdamie wybudowanego na pamiątkę cudu eucharystycznego z 15 marca 1345 r. Według tradycji w jednym z domów umierający człowiek podczas ostatniego namaszczenia po przyjęciu Komunii miał zwymiotować Hostię. Kapłan, stwierdziwszy, że to dzieło szatana, wrzucił ją w ogień, ale nie spłonęła. Uznano to za cud. Od tego czasu kult Najświętszego Sakramentu rozprzestrzeniał się po kraju, a wydarzenie upamiętniane jest do dziś w formie „cichej procesji” (Stille Omgang), która przechodzi co roku ulicami Amsterdamu w pierwszą sobotę po 15 marca. – Chcielibyśmy, aby grupa polskich śpiewaków, kiedy już będzie gotowa, włączyła się w celebrację liturgiczną, ożywiając w kościołach Amsterdamu te wielogłosowe skarby spisane w kodeksie – mówi Dominika Krupińska ze Stowarzyszenia Brandsma, które wraz z krakowskim dominikańskim ośrodkiem liturgicznym jest organizatorem warsztatów. Odbędą się jeszcze trzy sesje: w marcu, maju i sierpniu.

Tylko w Polsce

Podczas warsztatów muzycy korzystają z kopii oryginalnego zapisu z rękopisów. – To dla wielu zupełnie nowe przestrzenie. Teraz mamy notatki z przełomu XV i XVI w. To już kwadratowe nuty, bliskie współczesnym. Ale podczas poprzednich warsztatów chorałowych śpiewaliśmy ze szlaczków zupełnie „pierwotnych”. Marcel Pérès nie lęka się rzucać ludzi na głęboką wodę – przyznaje Julia Piwakowska, która organizowała warsztaty chorału starorzymskiego w 2017 r. Najpierw sama jeździła do Francji, gdzie w Moissac kompozytor prowadził centrum badań nad muzyką dawną. – We Francji odbiór jego pracy to bardziej kulturalna ciekawostka niż liturgiczne przeżycie. Zapytałam wtedy: dlaczego śpiewamy tylko koncert, czy nie możemy zaśpiewać nieszporów? Odpowiedział: „To byłoby możliwe tylko w Polsce”.

Tak zaczęła się współpraca. Najpierw były wspólne warsztaty w Lubomierzu.

Pérès już wcześniej gościł w Polsce. – Wzajemnie się inspirowaliśmy. W Gdańsku w Wielkim Tygodniu zrobiliśmy oprawę liturgiczną, zaczynając od poniedziałku. Kompozytor wykorzystał całą swoją wiedzę, dodał ornamentykę. To mało znane skarby liturgii, bo koncentracja jest na Triduum – zwraca uwagę Julia Piwakowska.

Projekt obecnych warsztatów polifonii franko-flamandzkiej to efekt wspólnych poszukiwań. Marcel Pérès prowadził poza Polską warsztaty na bazie Kodeksu Occo. – To on zaproponował nam ten materiał. Choć przyznał, że to jak podróż w nieznane. Nie wiadomo było, kto się zgłosi, ile osób przyjedzie.

Kompozytor chętnie pracuje z amatorami. – Bardzo „opatrznościowo” do tego podchodzi. Pan Bóg nam dał taką muzykę, takie możliwości, a my teraz pracujemy nad tym, co dobrego możemy z tego zrobić. Marcel Pérès cieszy się, gdy na warsztaty przychodzą zarówno profesjonaliści, jak i amatorzy. To jest odkrywanie tego, co ta muzyka może nam dać i dokąd nas może zaprowadzić – uważa Julia Piwakowska.

Tu były korzenie

Dla Dominiki Krupińskiej, historyka i doktora teologii, warsztaty muzyczne z holenderskim kodeksem to kolejny krok w przybliżaniu Polakom dziedzictwa katolickiego Niderlandów. Ona zaczynała od założenia bloga „Adoptuj kościół w Holandii”. Następnie powołała ze znajomymi Stowarzyszenie Brandsma (od nazwiska bł. Tytusa Brandsmy, karmelity trzewiczkowego, który zginął w Dachau). – W stanie wojennym holenderscy chrześcijanie bardzo pomagali Polsce. Obecnie chrześcijaństwo w Holandii zamiera, kościoły są zamieniane na kluby nocne, meczety... – mówi.

Blog założony przez panią Dominikę jest jedynym polskojęzycznym serwisem informacyjnym o Kościele w Holandii i Belgii. – Nie zdajemy sobie sprawy, jak wiele z tego, co dziś istnieje w Kościele katolickim, ma korzenie w Niderlandach. Różaniec, devotio moderna, z której korzystał Ignacy Loyola przy swoich ćwiczeniach duchowych, św. Tomasz à Kempis i jego „O naśladowaniu Chrystusa”, którym karmiono się przez wieki, słynne malarstwo niderlandzkie, barok… Przecież Holandia była katolicka – podkreśla.

Również dla o. Wojciecha Sznyka, wicedyrektora Dominikańskiego Ośrodka Liturgicznego, Kodeks Occo jest „czymś nowym”, z czym wiąże nadzieje na wzbogacenie liturgii. – Znajomość tego zapisu jest kluczowa, jeśli chcemy poznać muzykę gotyku płomienistego – przyznaje dominikanin. Z Pérèsem zakonnicy już współpracowali. – Miał też pośredni wpływ na płytę nagrywaną przez braci i na nasze środowisko dominikańskie – dodaje o. Sznyk.

Urodzony w algierskim Oranie Marcel Pérès od ponad 35 lat prowadzi badania muzykologiczne, przywracając życie zapomnianym rękopisom. Nagrał blisko 40 płyt, jest autorem licznych książek i artykułów. Jego poszukiwania koncentrują się wokół historii rytów poznawanych przez pryzmat śpiewu, „a jego pielgrzymowanie po meandrach pamięci muzycznej zaprowadziło go do zgłębiania wszelkich form muzycznych od późnego antyku po początki XXI wieku” – informują krakowscy dominikanie.•

«« | « | 1 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

    Kalendarz do archiwum

    niedz. pon. wt. śr. czw. pt. sob.
    28 29 30 31 1 2 3
    4 5 6 7 8 9 10
    11 12 13 14 15 16 17
    18 19 20 21 22 23 24
    25 26 27 28 29 30 31
    1 2 3 4 5 6 7
    24°C Sobota
    dzień
    25°C Sobota
    wieczór
    22°C Niedziela
    noc
    19°C Niedziela
    rano
    wiecej »