Prawo i sprawiedliwość

Prawo i sprawiedliwość. Wbrew pozorom nie oznaczają tylko nazwy partii politycznej, choć taka zbitka kojarzy się jednoznacznie. W dzisiejszej prasie temat prawa powraca na wiele różnych sposobów.

Ponad połowa Polaków uważa, że sędziowie ulegają naciskom. Polacy narzekają na przewlekanie się spraw i niekompetencję sędziów, a także zbyt skomplikowane procedury. O sondażu CBOS pisze obszernie Gazeta Wyborcza. Polacy nie mają zaufania do władzy sądowniczej – podsumowuje.

O ważnym problemie wspomina w komentarzu Ewa Siedlecka. Prawo staje się absurdalnie kazuistyczne. Tendencja do zawarcia wszystkiego w literze przepisów jest niebezpieczna. Nigdy nie da się ująć w prawie każdej ludzkiej sytuacji. Sędzia musi mieć przestrzeń decyzji, nie tylko korzystać z algorytmu. Nawet jeśli algorytm wydaje się nam sprawiedliwszy.

O tym, że przewlekanie postępowań kłóci się ze sprawiedliwością w innym artykule. W reportażu interwencyjnym opisano sytuację ludzi eksmitowanych do noclegowni – jak się wydaje - z naruszeniem obowiązującego prawa, a przynajmniej z jego naciągnięciem. Sprawa w sądzie potrwa, na przywrócenie sprawiedliwości będzie za późno. W najmniejszym stopniu nie pomoże rozwiązać problemu. Powstaje pytanie, czy warto w ogóle o cokolwiek występować na płaszczyźnie prawnej? Co mi to da?

To groźne pytanie i groźny wniosek. Jeśli złożenie sprawy do sądu niczego nie załatwia, pozostają rozwiązania pozasądowe.

Trudną tezę stawia w swoim felietonie Robert Gwiazdowski („Rzeczpospolita”). „Lepiej jak sędzia uniewinni dziesięciu winnych niż skaże jednego niewinnego.” Bardzo trudne zdanie, zwłaszcza dla pokrzywdzonych. Domagamy się sprawiedliwości – i słusznie. Ale właśnie sprawiedliwość wymaga, by utrzymać zasadę domniemania niewinności.

Sąd, który stanowi zagrożenie dla niewinnych to sytuacja najbardziej ze wszystkich urągająca sprawiedliwości. I najbardziej pchająca ludzi w stronę rozwiązań pozaprawnych.

Sprawiedliwość to nie tylko wymierzenie kary winnym. To przede wszystkim skuteczna ochrona praw niewinnych. Podkreślę: skuteczna. Bez skuteczności w tym zakresie nie ma mowy o sprawiedliwości.