W cerkwi św. Sergiusza w Paryżu odbyły się dziś uroczystości pogrzebowe Oliviera Clementa, świeckiego teologa prawosławnego, który 15 stycznia zmarł w Paryżu - donosi Radio Watykańskie.
Miał 87 lat. Pochodził z rodziny francuskich ateistów. Nawrócił się na chrześcijaństwo po zetknięciu ze środowiskiem rosyjskich emigrantów. Jednym z głównych nurtów w jego teologii był ekumenizm, dążenie do zbliżenia podzielonych chrześcijan. Olivier Clement utrzymywał bliskie kontakty ze Wspólnotą w Taizé. Wielkim szacunkiem darzył Jana Pawła II. W 1998 r. Papież powierzył mu przygotowanie rozważań wielkopiątkowej Drogi Krzyżowej w rzymskim Koloseum. Zdaniem o. Nicolasa Lossky’ego, jednego z najbliższych przyjaciół Oliviera Clementa, był on wielkim przyjacielem Kościoła katolickiego i zawsze dążył do pojednania obu Kościołów. O. Lossky, prawosławny duchowny i wykładowca w Instytucie Prawosławnym św. Sergiusza w Paryżu, podzielił się z nami wspomnieniami o swym zmarłym przyjacielu. Jaki obraz Oliviera Clementa zachował ojciec w swej pamięci? O. N. Lossky: Znam go od początku lat 50., od chwili, gdy został chrześcijaninem i przyjął chrzest w Kościele prawosławnym. Nie był on konwertytą. Jego rodzina go nie ochrzciła. Był mi bardzo bliski, ponieważ to właśnie czytając książkę mego ojca Vladimira Lossky’ego o mistyce Kościołów wschodnich, postanowił poprosić o chrzest. A zatem jest to jakby ktoś z rodziny. Ktoś, z kim zawsze utrzymywałem bliskie relacje. I jeszcze kilka tygodni temu zaniosłem mu Komunię Świętą. Chorował od dłuższego czasu i nie mógł się już swobodnie przemieszczać. Po raz ostatni odwiedziłem go w grudniu, razem z moją żoną. Bardzo chciał z nami rozmawiać. Olivier Clement szybko się męczył, więc odwiedziny u niego nie trwały zazwyczaj dłużej niż pół godziny. Tym razem nalegał, byśmy zostali dłużej. W moim przekonaniu był to jeden z największych, jeśli nie największy teolog prawosławny drugiej połowy XX i początku XXI w. Był też wielkim przyjacielem Kościoła katolickiego. Napisał wspaniałą książkę „Rzym inaczej”, w której wszystko jasno wyłożył. I gdyby tylko w dialogu katolicko-prawosławnym zechciano czerpać inspirację z tego dzieła, więcej z niego korzystać, to moglibyśmy dojść do całkowitego pojednania naszych Kościołów. W jaki sposób jego teologia pomogła we wzajemnym zbliżeniu i poznaniu katolików i prawosławnych? O. N. Lossky: Tu nie chodziło tyle o teologię w ścisłym tego słowa znaczeniu, co raczej o eklezjologię. Ukazał on, że w pierwszym tysiącleciu wszystko było tak, jak powinno być, z wyjątkiem jakichś drobnych spraw, które należałoby skorygować, oczywiście. Ponadto twierdził, że problemy najtrudniejsze zostały przezwyciężone, choć istnieje jeszcze jeden czy drugi problem, który trzeba wyjaśnić i rozwiązać. Mówiąc o sprawach trudnych, mam tu na myśli koncepcję Trójcy Świętej, z formułą Filioque. Problem ten uważam za przezwyciężony, ponieważ dziś teolodzy katoliccy, którzy zasługują na miano teologów, wierzą w to, co my, prawosławni. Papież Jan Paweł II jasno to powiedział, w jednej ze swych homilii, już nie pamiętam, w którym roku. Stwierdził on wówczas, że wyznajemy tę samą wiarę i opisał tę wiarę, mówiąc, że Ojciec jest jedynym źródłem i jedyną przyczyną boskości, rodzi On Syna i od Niego pochodzi Duch Święty. Mamy jednak, niestety – dodał Papież, którego cytuję teraz oczywiście z pamięci – różne tradycje liturgiczne. Nadszedł czas, aby teolodzy zabrali się do pracy i spróbowali pogodzić nasze tradycje liturgiczne. Miał tu na myśli fakt, że w wielu parafiach odmawia się wyznanie wiary z Filioque. On sam natomiast często odmawiał wyznanie wiary bez Filioque, zwłaszcza w obecności Patriarchy Konstantynopola. Czy Olivier Clement przyczynił się do lepszego poznania prawosławia? O. N. Lossky: Na pewno. Wystarczy tu przypomnieć, że kiedy uczył w Instytucie św. Sergiusza, na jego wykłady przychodziło mnóstwo wolnych studentów, którzy wcale nie byli prawosławni, a nawet wierzący. Przychodzili go słuchać, bo miał wspaniały dar przekazu. Bardzo poważnie uwzględniał ponadto kontekst społeczeństwa, w którym żyjemy. Co jest najważniejsze w jego duchowym dziedzictwie, które nam zostawił? O. N. Lossky: W moim przekonaniu, mówiąc ogólnie, najważniejsze jest to, że idąc za przykładem swych mistrzów intelektualnych: Paula Evdokimova i Vladimira Lossky, pragnął uprawiać teologię patrystyczną. Teologia patrystyczna to jednak nie znajomość Ojców, choć on sam znał ich bardzo dobrze. Wydał między innymi wspaniałą książkę „Źródła”, w której zamieścił cytaty z Ojców Kościoła, opatrzone swymi komentarzami. Uprawiać teologię patrystyczną oznacza być dzisiaj tym, kim Ojcowie byli w swej epoce. To znaczy, przemawiać do swych czasów, w języku współczesnym. Chodzi o to, by umożliwić pełne przyjęcie Objawienia Bożego w naszych czasach. To mi się wydaje najważniejsze w jego twórczości. Czy chce Ojciec przez to powiedzieć, że uczynił on prawosławie bardziej przystępnym? O. N. Lossky: Nie mówiłbym tutaj o prawosławiu w ścisłym tego słowa znaczeniu, w sensie wyznaniowym. On przekazywał chrześcijaństwo. I czynił to w sposób żywy i przekonujący. Jego książki na pewno długo jeszcze będą się cieszyły zainteresowaniem wielu ludzi. Ja sam zawdzięczam mu bardzo dużo. I na zawsze pozostanie mi w pamięci nasze ostatnie spotkanie, kiedy zaniosłem mu Komunię Świętą.
"Śmiało można powiedzieć, że pielgrzymujemy. My przedstawiciele władz państwowych (...)".
"Nieumyślne narażenie na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu"
Tylko czerwcu i lipcu strażacy z tego powodu interweniowali ponad 800 razy.