O przebudowę Górnego Śląska

III. Rozwój wewnętrzny samorządnego regionu

W procesie przebudowy strukturalnej Górnego Śląska wzmocnienia wymaga pozycja decyzyjna i finansowa samorządu regionalnego. Samorząd województwa, funkcjonujący w obecnym kształcie i statusie prawnym, nie ma szans na wywiązywanie się z misji prowadzenia polityki rozwoju regionu. W realiach Górnego Śląska nagromadzenie wyzwań, zwłaszcza na obszarach zurbanizowanych o wysokiej gęstości zaludnienia, ukazuje na każdym kroku słabość samorządowych władz wojewódzkich zarówno w relacji z poziomem centralnym administracji państwowej, jak i z samorządami lokalnymi. Natomiast wzmocniona pozycja władzy regionalnej mogłaby umożliwić:

• podniesienie bezpieczeństwa strategicznego społeczności regionalnej;

• pobudzenie zaangażowania i aktywności obywatelskiej w regionie;

• utrzymywanie strukturalnej, międzynarodowej konkurencyjności regionu.

Przebudowa strukturalna Górnego Śląska wymaga także pójścia drogą rozwoju wewnętrznego, oddolnego, i kreowania nowych specjalności, których czynnikami napędowymi

są:

• kreatywność naukowa i artystyczna oraz przedsiębiorczość biznesowa;

• innowacyjne mikro- i małe firmy mające zdolność przekształcania się w silny, zróżnicowany branżowo sektor firm średniej wielkości;

• postindustrialne dziedzictwo traktowane, jako unikatowy i wyróżniający atut rozwojowy miast regionu.

Droga rozwoju wewnętrznego Górnego Śląska ma szanse być wspierana i uzupełniana obecnością korporacji międzynarodowych oraz bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi. Ich lokowanie się w regionie, zwłaszcza w Katowickiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej, jest udanym zastosowaniem czynników zewnętrznych w dotychczasowym rozwoju województwa. W tej sferze nadal wymagane jest połączone zaangażowanie władz publicznych; rządowych i regionalnych na rzecz tworzenia i promowania atrakcyjnych ofert inwestycyjnych dla inwestorów zewnętrznych.

Przebudowa strukturalna Górnego Śląska powinna obejmować również jego sieć osadniczą i struktury urbanistyczne. Wymaga to dokończenia procesu decentralizacji państwa i wzmocnienia samorządności regionalnej. Przebudowa strukturalna musi być wspierana programami regionalnymi. W pierwszej kolejności dotyczy to Regionalnego Programu Reurbanizacji oraz Regionalnego Programu Metropolizacji, zapisanych w „Regionalnej polityce miejskiej województwa śląskiego”.

W dziedzinie reurbanizacji, w tym rewitalizacji miast, skala potrzeb jest tak duża, że nie powinno się dopuszczać do rozdrobniania projektów i działań w postaci lokalnych programów rewitalizacji, siłą rzeczy nastawionych na względnie małe projekty i szybko samopromujące się efekty, ważne w krótkoterminowej optyce politycznej. Strefy dzielnic miast i innych terenów zdegradowanych, pozostałych po zlikwidowanym przemyśle, ciągną się ponad granicami administracyjnymi górnośląskich miast. Wymaga to ponadlokalnej diagnozy i myśli koncepcyjnej w celu wzmacniania istniejących i tworzenia nowych potencjałów rozwojowych, które znajdują się także w dziedzictwie urbanistycznym i postindustrialnym regionu.

Projekty dzielnic inteligentnej i kreatywnej gospodarki odnoszą się do już stworzonego w regionie potencjału wsparcia nowej gospodarki. Istniejące w regionie klastry firm technologicznych oraz funkcjonujące instytucje wsparcia innowacyjnego biznesu pozwalają myśleć o większych, miejskich strukturach, grupujących kapitał intelektualny, centra technologiczne i strefy twórczości artystycznej. Takie dzielnice lub ich zespoły w najważniejszych miastach województwa staną się czynnikiem przyspieszającym strukturalną przebudowę i rozwój metropolitalny Górnego Śląska.

Generalnie, opowiadamy się za wzmocnieniem samorządu województwa w postaci rozwiązania ustawowego, obejmującego wszystkie województwa, i stanowiącego integralny składnik polskiego systemu samorządu terytorialnego. Z tego punktu widzenia, zwłaszcza dla wsparcia aktywności środowisk regionalnych i subregionalnych, ważna byłaby inicjatywa legislacyjna powołująca do życia samorząd metropolitalny.