Nieudolny bełkot

Prawda jest tylko jedna, mówimy. Prawdą jest Jezus Chrystus, wyznajemy. Ale chwilę później bez zająknięcia recytujemy sześć prawd wiary. Jak to jest z językiem naszej wiary?

Istnieje wiele sytuacji, w których całkiem poprawnie możemy powiedzieć, że prawd jest wiele. W naszym codziennym języku słowo „prawda” jest często synonimem „prawdziwych stwierdzeń”. Przykład: „Sienkiewicz napisał Trylogię” oraz „Polska leży w Europie”, to dwa różne zdania i dwie różne prawdy. Stąd nie każde użycie słowa „prawda” w liczbie mnogiej oznacza relatywizowanie samej prawdy. Warto o tym pamiętać w codziennych rozmowach by nie przyczepiać pochopnie fałszywych etykietek.

Kluczowe jest rozróżnienie prawdy od jej sformułowań. Jedno z drugim się łączy, ale nie utożsamia. Prawda jest jedna, obiektywna i absolutna. Nie jesteśmy jednak w stanie jej ani naraz uchwycić, ani w pełni wypowiedzieć. Nasz punkt widzenia, nasze poznanie i nasz język są po prostu ograniczone. Jesteśmy skazani na poznawanie i nazywanie różnych aspektów prawdy. Tak rodzą się sformułowania, których jest wiele, zawierają coś z subiektywności i relatywności, nie są absolutne i mogą być w pewnym sensie moje lub twoje. Przez te różne, nieraz z pozoru sprzeczne aspekty, sformułowania prawdy, ujęte komplementarnie, zbliżamy się do poznania i nazwania jednej prawdy obiektywnej.

Zapominając o tym rozróżnieniu, bardzo łatwo zejść na manowce myślenia i popaść w jedną z dwóch ekstremizmów. Pierwszym jest relatywizm, który widzi wiele aspektów lub sformułowań prawdy i uznaje je za wiele prawd, negując istnienie jednej prawdy. Drugim jest fundamentalizm, który dostrzega tylko jedną prawdę, a pomija wielość sformułowań w których zostały uchwycone jej aspekty. Języka wiary katolickiej nie ma nic wspólnego z ekstremalnymi biegunami.

Dla języka naszej wiary ważna jest aspektywność oraz związana z nią komplementarność w poznawaniu i wypowiadaniu prawdy. Zresztą podobnie jest w naszym codziennym życiu, nauce (zasada komplementarności w fizyce) czy w filozofii. Jan Paweł II w encyklice „Fides et ratio” (51) pisał: "Należy pamiętać, że istnieje tylko jedna prawda, choć wyraża się ona w formach, które noszą znamię historii, a ponadto są wytworem ludzkiego umysłu zranionego i osłabionego przez grzech. Wynika stąd, iż żadna filozofia historycznie ukształtowana nie może zasadnie twierdzić, że ujmuje całą prawdę, ani że w pełni wyjaśnia rzeczywistość człowieka, świata, oraz relacji człowieka z Bogiem.”

W Katechizmie Kościoła Katolickiego (170-171) czytamy: "Wierzymy nie w formuły, ale w rzeczywistości, które one wyrażają i których wiara pozwala nam ‘dotknąć’. „Akt (wiary) wierzącego nie odnosi się do tego, co się wypowiada, ale do rzeczywistości (wypowiadanej)”. Zbliżamy się jednak do tych rzeczywistości za pomocą formuł wiary. One pozwalają nam wyrażać i przekazywać wiarę, celebrować ją we wspólnocie, przyswajać ją sobie i coraz bardziej nią żyć. Jak matka uczy dzieci mówić, a przez to rozumieć i komunikować się, tak Kościół, nasza Matka, uczy nas języka wiary, by wprowadzać nas w rozumienie i życie wiary."

Pojęcia i formuły używane do uchwycenia i opisu prawd naszej wiary są z jednej strony słabe i niewystarczające, a z drugiej pomocne i konieczne. Wyznanie naszej wiary jest pokornym, nieudolnym bełkotem, który jednak wypowiadamy z pewnością, że nie trafia w próżnie, ale odsyła do niepojętej i niewysłowionej Prawdy.

«« | « | 1 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

  • Maluczki
    03.03.2013 19:00
    "Tak rodzą się sformułowania, których jest wiele, zawierają coś z subiektywności i relatywności, nie są absolutne i mogą być w pewnym sensie moje lub twoje. Przez te różne, nieraz z pozoru sprzeczne aspekty, sformułowania prawdy, ujęte komplementarnie, zbliżamy się do poznania i nazwania jednej prawdy obiektywnej."
    Gdy się używa języka o precyzyjnie ustalonym znaczeniu słów, to ten problem nie występuje.
    Np. Nigdy nie słyszałem, a mam już przeszło sześćdziesiat lat, aby ktoś precyzyjnie wyraził znaczenie słowa "miłość", choć jest ono używane niezmiernie często. Jak w takiej sytuacji może jednoznacznie funkcjonować w danym kontekście?
    Jeżeli chcemy prawdziwie ewangelizować, to najpierw musimy precyzyjnie określić znaczenie poszczególnych słów, bo inaczej będzie tylko "nieudolnym bełkotem".
  • Stanisław_Miłosz
    03.03.2013 23:48

    Felieton to początek nowego cyklu na Wierze pt. "O naśladowaniu Piłata"? :)

     

    Lingwistyka rzecz ważna, ale ja może z trochę innego punktu widzenia:

     

    Kiedyś była taka zabawka dla dzieci (Może i dziś jest, nie jestem na bieżąco w zabawkach dla dzieci dziecięcych, lepiej się znam na zabawkach dla dużych dzieci), była zabawka zwana kalejdoskopem. Gdy się patrzyło w jeden koniec rurki, minimalny jej obrót powodował, że widziało się inną prawdę, choć w środku szkiełka były ciągle te same. To była zabawka, popatrzyło się, znudziło, rzuciło w kąt. W tej zabawce prawda była nie ważna. O niczym nie decydowała.

    W codziennej egzystencji prawda ma jednak znaczenie. Jeśli źle rozpoznamy - przez lenistwo, błąd z niewiedzy, błąd z oszukania itd. - co jest prawdą, co nią nie jest, ponosimy tego konsekwencje: już zaraz, jutro, pojutrze, a nawet w skali wieczności. Zatem na jakiś obraz prawdy trzeba się zdecydować, jakiś z obrazów z kalejdoskopu różnych punktów widzenia wybrać. Wybrać, jeśli nie chcemy być tylko liściem na wietrze, jeśli nie chcemy być przedmiotem, a podmiotem. Jeśli więc mamy wybierać, to któraś z tych prawd musi być lepsza, któreś muszą być gorsze.Musimy osądzić ludzi, czyny, sytuacje, konteksty, przeszłośc, teraźniejszość, przyszłość i - wybrać. Wybrać tylko jedną prawdę niezależnie od tego że ktoś nam potem przyklei etykietę fundamentalisty.

     

    Jest jeszcze coś - proste prawdy są proste, od razu sprawdzalne, coś jest albo nie ma. Z prawdami złożonymi jest trudniej, Nie można ich samemu sprawdzić. Trzeba komuś, czyjejś prawdzie zaufać, zaufać autorytetowi. Trzeba więc Wybrać tego komu się zaufa, zawierzy, wreszcie Komu - uwierzy.

     

     

    -----------------------------------------

         "Pojęcie prawdy w dzisiejszym świecie budzi wielkie podejrzenia. Słusznie się mówi, że mocno go nadużywa. W imię prawdy dochodzi się do nietolerancji i okrucieństwa. Dlatego ludzie boją się, kiedy słyszą słowa: "Taka jest prawda" albo "Prawda jest po mojej stronie". Prawda nigdy nie jest po niczyjeś stronie, gdyż my nie możemy mieć jej w posiadaniu. W najlepszym przypadku ona może mieć w posiadaniu nas.

          Musimy jednak znaleźć w sobie odwagę, by przyznać: tak, człowiek musi szukać prawdy, ponieważ jest do tego zdolny. Przed Piłatem Jezus wyznał, że jest Prawdą i świadkiem prawdy. Lecz On broni prawdy nie siłą oręża, ale czyni ją widoczną i skuteczną poprzez swoją mękę."

    Benedykt XVI, "Dlaczego wierzę".

     

  • waldi
    04.03.2013 23:44
    Gdy się mówi o prawdzie, to trzeba zacząć od klasycznej definicji prawdy (Arystoteles, Tomasz z Akwinu, lub w wersji bardziej współczesnej: Ingarden, Ajduiewicz, Tarski). Na początek polecam łatwy podręcznik: "Podstawowe pojęcia filozoficzne" Rafaela Ferbera (Wydawnictwo WAM, Kraków 2008). Jest oczywiście wiele innych książek z epistemologii. Trzeba je przestudiować, to się będzie wiedziało czym jest prawda i nie trzeba będzie wyważać otwartych drzwi. Niestety Polacy w większości nie mają pojęcia o podstawowych zagadnieniach filozofii, stąd brną w jałowe, puste i niekończące się dyskusje. To także owoc braku filozofii w szkole średniej, której żadnemu z dotychczasowych rządów RP nie udało się wprowadzić do programu szkolnego. Ciekawe dlaczego? Czyżby politycy bali się, że stracą monopol na "mądrość"?.
Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

    Pobieranie...

    Kalendarz do archiwum

    niedz. pon. wt. śr. czw. pt. sob.
    27 28 29 30 31 1 2
    3 4 5 6 7 8 9
    10 11 12 13 14 15 16
    17 18 19 20 21 22 23
    24 25 26 27 28 29 30
    1 2 3 4 5 6 7
    17°C Piątek
    wieczór
    15°C Sobota
    noc
    11°C Sobota
    rano
    15°C Sobota
    dzień
    wiecej »