Zielona fala

W kolejnych krajach Europy trwa zwycięski pochód Zielonych. Po dobrym rezultacie w wyborach do Parlamentu Europejskiego ich frakcja może odegrać kluczową rolę w obsadzie najważniejszych unijnych stanowisk.

Sondaż poparcia dla partii politycznych w Niemczech z 2 czerwca przyniósł rewolucyjną zmianę. Po raz pierwszy w historii na pierwszym miejscu znalazła się tam partia Zielonych (Die Grünen), wyprzedzając CDU. Zaskoczenie staje się mniejsze po bliższym przyjrzeniu się politycznym procesom zachodzącym w ostatnich latach. W Europie następuje nieuchronny kres partyjnego duopolu chadecja–socjaldemokracja, a jednym z głównych beneficjentów tych zmian są właśnie Zieloni, którzy porzucili już wizerunek ugrupowania kontestatorów i w kilku krajach tworzą rządowe koalicje. Na ich korzyść działa rosnące zaniepokojenie zachodnich społeczeństw skutkami zmian klimatu. Wzrost znaczenia Zielonych to duże wyzwanie dla polskiego rządu, bo ich polityczny program i postulaty na nową kadencję PE, gdzie zyskali właśnie największą reprezentację w historii, radykalnie różnią się od programu PiS.

Od kontestacji do mainstreamu

Partie Zielonych współrządzą w Szwecji i w Luksemburgu, są też znaczącą siłą w Finlandii, Danii i w Niemczech. Osiągnęły również dobre wyniki w eurowyborach. Frakcja Zielonych będzie liczyła aż 70 posłów, najwięcej w historii – to wzrost o 19 miejsc w porównaniu z poprzednią kadencją. Ugrupowania proekologiczne zajęły drugie miejsca w Niemczech, Danii, Finlandii i – to duża niespodzianka – w Irlandii. Sensacją był wynik we Francji: ugrupowanie Europe Écologie – Les Verts zajęło trzecie miejsce i wprowadzi do europarlamentu 12 posłów, dwa razy więcej niż cztery lata temu. Niespodziewanie wysoki był wynik Zielonych w Wielkiej Brytanii, gdzie niemal podwoili liczbę zdobytych mandatów, choć w przypadku brexitu ich posłowie zakończą misję.

Najsilniejsi w tym nurcie są niemieccy Zieloni i prześledzenie ich ewolucji jest kluczowe dla zrozumienia fenomenu popularności tego typu ugrupowań na Starym Kontynencie. Die Grünen powstali w 1980 r., ale ideowe korzenie partii sięgają rewolucji na Zachodzie z 1968 r. Popularność w pierwszych latach rosła, napędzana obawami Niemców przed wyścigiem zbrojeń, energią atomową oraz dewastacją środowiska. W 1983 r. Zieloni pierwszy raz wprowadzili posłów do Bundestagu, ale długo pozostawali na marginesie ze względu na radykalizm poglądów społecznych i gospodarczych. Jednak z czasem dominujące partie zrealizowały większość postulatów obyczajowych Zielonych (małżeństwa homoseksualne, liberalizacja prawa aborcyjnego), a w kwestiach ekonomicznych przeważyła frakcja pragmatyków nad fundamentalistami. Zieloni pierwszy i jedyny raz rządzili w latach 1998–2005, wraz z SPD. Od kilku lat, w dobie malejących różnic między największymi partiami, Die Grünen są formacją obrotową, wchodzącą w koalicję także z chadecją. Współrządzą w 9 z 16 landów, w Badenii-Wirtembergii mają premiera. Wpływy Zielonych rosną, w zeszłym roku nawet w najbardziej konserwatywnej Bawarii stali się drugą siłą.

Jedną z głównych przyczyn obecnej popularności Zielonych jest problem zmian klimatu niosących katastrofalne skutki dla środowiska i dla ludzi. Przestraszone katastroficznymi informacjami społeczeństwa chętniej poparły Zielonych, którzy przedstawili najbardziej radykalny program walki ze zmianami klimatu. Ponieważ Zieloni są najsilniejsi w państwach opiekuńczych, gdzie społeczeństwa przywykły do wysokich obciążeń fiskalnych, program opiera się na proponowaniu nowych i wyższych podatków: węglowego czy lotniczego, oraz zachęcaniu do wprowadzania odnawialnych źródeł energii, ekologicznego rolnictwa, transportu zbiorowego oraz lepszego gospodarowania odpadami.

Korzyści z nowego ładu

Drugą przyczyną sukcesu Zielonych jest głęboki kryzys dominujących dotychczas w Europie ugrupowań. Spadek poparcia dla centroprawicy wiąże się z rozmywaniem się jej programu i odchodzeniem od tradycyjnych wartości, a pogłębiła go niezdolność do poradzenia sobie z falą imigrantów zalewających kontynent. Beneficjentem zmian po tej stronie sceny politycznej są m.in.: Front Narodowy we Francji, Ruch Pięciu Gwiazd i Liga we Włoszech, VOX w Hiszpanii czy Alternatywa dla Niemiec.

Kryzys „starej” socjaldemokracji w Europie też wiąże się z zarzutami odejścia od tradycyjnych poglądów. W Hiszpanii, Włoszech, Wielkiej Brytanii czy Francji za rządów lewicy obniżano wydatki socjalne i rosło bezrobocie, w Niemczech z kolei SPD słono płaci za przedłużającą się koalicję z chadecją i utratę wyrazistego programu.

To właśnie Zieloni najbardziej zyskali na problemach europejskiej socjaldemokracji i jej kosztem osiągnęli dobry wynik w wyborach do PE. W Niemczech Die Grünen zyskali dokładnie tyle mandatów, ile straciła SPD. Podobnie jest we Francji: Europe Écologie – Les Verts mają sześć mandatów więcej niż cztery lata temu, natomiast socjaliści – siedem mniej. W Wielkiej Brytanii Zieloni skorzystali na chaosie w szeregach laburzystów.

Kryzys tradycyjnej lewicy w Europie zachęcił Zielonych do przejmowania jej postulatów i poszerzania własnej oferty programowej. Lider holenderskich Zielonych Bas Eickhout (jeden z dwóch, obok Niemki Ski Keller, kandydatów tej formacji na przewodniczącego Komisji Europejskiej) chce wprowadzenia w UE dochodu podstawowego. Niemieccy Die Grünen, korzystając z kryzysu SPD, „podebrali” jej w kampanii postulat egzekwowania w Europie poszanowania rządów prawa. Natomiast brytyjscy Zieloni odnieśli sukces nie tylko dzięki proekologicznym postulatom, ale też zdecydowanemu opowiedzeniu się za zostaniem w strukturach unijnych. Partia Pracy od wielu miesięcy nie potrafi wypracować spójnego stanowiska w tej sprawie.

Zieloni a sprawa polska

W nowej kadencji frakcja Zielonych prześcignie swoją liczebnością frakcję ECR, w której zasiada PiS. Dodatkowym atutem Greens/EFA jest duża wewnętrzna spójność, panują tam małe różnice programowe między formacjami z różnych krajów. Wobec osłabienia największych frakcji EPP i SiD Zieloni zyskują silną rolę w powyborczej układance. Coraz bardziej prawdopodobne, że przypadnie im jedna z czterech kluczowych unijnych funkcji do obsadzenia (szef Rady Europejskiej, Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego, przedstawiciel UE ds. zagranicznych).

Poglądy Zielonych zapowiadają niełatwą współpracę na linii Bruksela–Warszawa. Wysoki podatek węglowy będzie trudny do zaakceptowania dla naszego kraju, który większość energii pozyskuje z elektrowni węglowych. Potencjalnymi obszarami konfliktu są też sprawy imigracyjne (Zieloni postulują otwarcie granic dla przybyszów), obyczajowe i rządy prawa. Bas Eickhout stwierdził po wyborach: „W wielu miejscach są one zagrożone, nie tylko na Węgrzech i w Polsce, ale też we Włoszech i Austrii”. Dla rządu PiS może to oznaczać powrót „grillowania” w KE oraz europarlamencie i podkopywanie polskiej pozycji w UE. Tym bardziej że wiele wskazuje na poparcie przez Zielonych kandydatury Fransa Timmermansa na szefa KE. Rok temu europejskie media pisały o osłabieniu jego pozycji i niechęci Junckera do walki z Polską. Teraz Holender wzmocniony jest sukcesem swojego ugrupowania – Partii Pracy, które wygrało wybory do PE, podwajając liczbę mandatów. Timmermans wyczuł polityczne trendy i już zaczął zabiegać o poparcie Zielonych, zapowiadając, że sprawy klimatu byłyby dla niego „absolutnym priorytetem”, gdyby został szefem KE. •

«« | « | 1 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

    Kalendarz do archiwum

    niedz. pon. wt. śr. czw. pt. sob.
    1 2 3 4 5 6 7
    8 9 10 11 12 13 14
    15 16 17 18 19 20 21
    22 23 24 25 26 27 28
    29 30 1 2 3 4 5
    6 7 8 9 10 11 12
    11°C Czwartek
    noc
    9°C Czwartek
    rano
    13°C Czwartek
    dzień
    13°C Czwartek
    wieczór
    wiecej »