Feministka z aureolą?

U progu niepodległości wychowała kilka pokoleń nowoczesnych Polek. Cenili ją papieże, Piłsudski dał order. Czy zostanie błogosławioną i patronką chrześcijańskich feministek?

Dziewięćdziesiąt lat temu w Kórniku pod Poznaniem umiera generałowa Jadwiga Zamoyska: działaczka społeczna, polityczna, pedagog, a po śmierci – kandydatka na ołtarze. – Jedna z najwybitniejszych Polek dziewiętnastego i pierwszych dziesięcioleci dwudziestego wieku – mówią o niej historycy. Dla niektórych jest też prekursorką chrześcijańskiego feminizmu.

Jan Chrzciciel lepszy od pozytywizmu

„My, Polacy, wielką mamy skłonność do podejmowania rzeczy wielkich, często nad siły i środki, a pomijania rzeczy drobnych i drobnych obowiązków, drobnych oszczędności, drobnych starań o porządek i zdrowie” – to nie współczesna publicystyka. Do takich wniosków w dziewiętnastym wieku dochodzi Jadwiga Zamoyska.

Sporo już przeżyła i widziała, ma doświadczenie w polityce – wie, co pisze. A pisze dużo, w swoich dziełach wykładając przede wszystkim własne poglądy wychowawcze. Spod jej pióra wychodzą też broszury bardziej praktyczne – na przykład o piekarstwie czy mleczarstwie. Hołduje pracy organicznej, ale nie jest pozytywistką – jako gorliwa katoliczka pozytywistyczne hasła uważa za zbyt ateistyczne. „W jej myśli pedagogiczno-wychowawczej zauważyć można wiele idei i zasad nawiązujących do Ewangelii i pism świętych Kościoła” – pisze o Generałowej jej biografka Katarzyna Czachowska. Wśród duchowych mistrzów Zamoyskiej wymienia Jana Chrzciciela, Ignacego Loyolę i Franciszka z Asyżu.

„Na co nauka i wykształcenie, jeżeli im nie towarzyszy wychowanie, to jest wyrobienie zdrowego sądu, czujnego sumienia, mężnej woli i hartu duszy?” – pyta Jadwiga Zamoyska w swoich pismach. Poglądy Generałowej bodaj najtrafniej streszcza hasło (też je wymyśliła): „Służyć Bogu – służąc Ojczyźnie, służyć Ojczyźnie – służąc Bogu”. Ale nie jest wcale religijną bigotką – patriotyzm rozumie nowocześnie: jako pracę dla kraju. Czachowska: „Tego rodzaju patriotyzm wpajała swoim uczennicom, kształcąc przyszłe żony i matki, tak aby prowadząc wzorową gospodarkę, przyczyniały się do odrodzenia narodowego, jednocześnie przygotowując je do życia w nowych realiach niepodległego państwa polskiego”. Właśnie tym najbardziej zasłużyła się dla potomnych.

Do ślubu z wujem

Jadwiga Zamoyska nie miała wyjścia – musiała zostać patriotką. Ojciec Tytus Działyński to znany w Wielkopolsce działacz społeczny, uczestnik powstań narodowych. Jako jeden z pierwszych Wielkopolan przekroczył granicę zaborów i przyłączył się do powstania listopadowego. Za udział w Wiośnie Ludów trafił do więzienia i stracił majątek. Matka Celestyna z Zamoyskich jest gorliwą katoliczką, zagorzałą patriotką i też lubi działać społecznie. W czasie powstania podążyła za mężem do Warszawy, by pielęgnować rannych powstańców. Zakłada na wsiach ochronki i szkoły, wspiera ubogich i chorych.

Dogorywało powstanie listopadowe, gdy 4 lipca 1831 roku przyszła na świat Jadwiga. Jej ojciec był w tym czasie adiutantem generała Jana Skrzyneckiego, jednego z naczelnych wodzów powstania. Dzieciństwo i młodość spędziła w galicyjskich Oleszycach i w podpoznańskim Kórniku.

«« | « | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

    Pobieranie...

    Kalendarz do archiwum

    niedz. pon. wt. śr. czw. pt. sob.
    1 2 3 4 5 6 7
    8 9 10 11 12 13 14
    15 16 17 18 19 20 21
    22 23 24 25 26 27 28
    29 30 31 1 2 3 4
    5 6 7 8 9 10 11
    27°C Niedziela
    dzień
    28°C Niedziela
    wieczór
    24°C Poniedziałek
    noc
    20°C Poniedziałek
    rano
    wiecej »