- Nie ma innej odpowiedzi, jak prawda - mówi KAI abp Charles Scicluna, który w imieniu papieża koordynuje na całym świecie działania na rzecz walki z wykorzystywaniem seksualnym małoletnich przez duchownych. - Chciałbym zachęcić polskich biskupów do realizowania bardzo dobrych wytycznych, które sami uchwalili - powiedział dzisiejszy gość zebrania episkopatu w Wałbrzychu.
KAI: Ksiądz Arcybiskup wspomniał o dokumentach polskiego Episkopatu dotyczących walki z problemem wykorzystywania seksualnego małoletnich. Jak Ekscelencja ocenia przydatność tych dokumentów w walce z przestępstwami seksualnymi?
- Trzeba powiedzieć jasno: „Prawda was wyzwoli”. Słowa te wiele razy wypowiadał Jan Paweł II, również podczas licznych wizyt do waszego wspaniałego kraju, jak wszyscy pamiętacie. Zatem także prawda ran zadanych ludowi Bożemu, Ciału Chrystusa przez jego pasterzy boli, ale musimy temu stawić czoło. Słowa te powiedziałbym wszystkim biskupom na całym świecie, a nie tylko biskupom w Polsce: musimy stawić czoła rzeczywistości, która nas boli, i zasmuca, tworzącą też frustrację i złość. Natomiast ukrywanie tych przestępstw jest wielkim brakiem, raną jaką ponownie zadajemy Kościołowi.
Poprzez odrzucanie oskarżeń, traktowanie ich jako machinacje wrogów Kościoła, nie stawimy czoła rzeczywistości. Ludzie mogą składać zawiadomienia ze względu na niesłuszne motywacje. Nas nie interesuje dlaczego składają oni zawiadomienia, lecz czy zawiadomienie jest prawdziwe, czy też nie.
KAI: Wspomniał Ksiądz Arcybiskup motu proprio Papieża Franciszka „Vos estis lux mundi”. Do poważnych przestępstw dokument ten zalicza też zmuszaniu kogoś, stosując przemoc lub groźbę, czy też nadużycie władzy, do dokonywania lub poddawania się czynnościom seksualnym. Czy dotyczy to przestępstw popełnionych po wejściu w życie tego dokumentu, czy także wcześniejszych?
- Rzeczywiście „Vos estis lux mundi” wprowadza także pojęcie wykroczeń seksualnych poprzez nadużycie władzy. Jest to cechą szczególną tego nowego prawa, wspominającego o groźbach a nawet przemocy, o czym była już mowa w Kodeksie Prawa Kanonicznego promulgowanego przez św. Jana Pawła II w 1983 roku. To nadużycie urzędu do popełniania wykroczeń seksualnych stanowi istotnie nowy aspekt.
Chciałbym jednak podkreślić, że zasady zawarte w „Vos estis lux mundi” mają charakter proceduralny. To znaczy ich stosowanie ma miejsce od 1 czerwca b.r., ale dotyczą one przestępstw, które miały miejsce w przeszłości. Zatem sposób postępowania w danym przypadku dokonuje się zgodnie z nowym prawem.
Trzeba zawiadomić o wydarzeniach, które miały miejsce w przeszłości, natomiast będą one osądzane zgodnie z nowym prawem. Pamiętajmy, że prawo nie wymyśliło przestępstw, których nie byłoby w Dekalogu. Mówi ono zatem o wykroczeniach, które zawsze były pogwałceniem Prawa Bożego. Gdyby miało dotyczyć nowego przestępstwa – powiedziałbym, że nie może działać wstecz. Ale ponieważ dotyczy Dekalogu, to idziemy za Prawem Bożym i dajemy procedurę, jak postępować w przypadku zawiadomień o tych pogwałceniach Prawa Bożego.
KAI: Problem wykorzystywania seksualnego małoletnich jest często okazją do atakowania działań w tym względzie św. Jana Pawła II. Jaka była jego rola w zwalczaniu tych przestępstw?
- Sądzę, że Polska jest słusznie dumna i powinna być dumna z tego wspaniałego człowieka, jakim był Jan Paweł II. Jestem naocznym świadkiem determinacji św. Jana Pawła II w zwalczaniu zjawiska wykorzystywania seksualnego małoletnich, kiedy sprawy takie były mu przedstawiane. To Jan Paweł II mianował mnie w październiku 2002 roku promotorem sprawiedliwości w Kongregacji Nauki Wiary, kierowanej przez kard. Ratzingera, abym prowadził tę niełatwą, ale ważną pracę. Czyniłem to także za pontyfikatu Benedykta XVI do października 2012 roku, a więc przez okrągłe dziesięć lat. Ale część tego okresu przypadała na pontyfikat Jana Pawła II. W tamtym czasie kard. Joseph Ratzinger co piątek udawał się do Ojca Świętego z wieloma przypadkami wykorzystywania seksualnego. Papież zawsze uwzględniał opinię Kongregacji z największym zaangażowaniem i determinacją.
Nie zapominajmy, że najważniejszą wypowiedzią, o której katolicy nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie powinni wiedzieć, były słowa Jana Pawła II z 23 października 2002 roku podczas spotkania z kardynałami amerykańskimi: „w stanie kapłańskim i życiu zakonnym nie ma miejsca dla tych, którzy krzywdziliby nieletnich”. Tę politykę powinniśmy wprowadzać w życie na całym świecie. Sądzę więc, że osoby podważajcie kompetencję czy determinację św. Jana Pawła II w traktowaniu tego zjawiska powinny odświeżyć swoją znajomość historii.
KAI: A dlaczego, zdaniem Księdza Arcybiskupa, właśnie kwestie związane z seksualnością stały się gruntem tak poważnego kryzysu w całym Kościele? Czy to nam coś mówi o współczesnej kulturze?
- Myśląc o korzeniach zła warto spojrzeć na Listy św. Jana, gdzie mówi on o „concupiscentia carnis”, (pożądliwości ciała), superbia vitae (pysze żywota), a także umiłowaniu, żądzy pieniędzy, czy na słowa św. Pawła, mówiącego o żądzy będącej źródłem wszelkiego zła. To zło jest zatem obecne od wielu wieków.
Kiedy spojrzymy na historię prawa kanonicznego, to uświadomimy sobie, że wykorzystywanie małoletnich już było wspomniane przez Synod w Elwirze w IV wieku. Były wówczas bardzo surowe kary dla duchownych odpowiedzialnych za seksualne wykorzystywanie małoletnich. Grzech był zawsze obecny w człowieku, a zatem wyzwaniem jest reakcja na niego zgodnie z wymaganiami współczesnej nauki, prawa a także naszych zdolności chronienia dzieci i młodzieży.
KAI: Księże Arcybiskupie, w jaki sposób i mówiąc najkrócej, można położyć kres obecnemu kryzysowi Kościoła?
- Nie ma innej odpowiedzi, jak prawda. W obliczu faktów konieczna jest pokora, a gdy popełnimy błąd - uznanie go. Trzeba uświadomić sobie, że szaleństwem jest próba ochrony instytucji w imię przeświadczenia, że w ten sposób uda się rozwiązać kryzys. Musimy bronić nasz lud. A gdy jesteśmy zdolni do obrony naszego ludu, to instytucja zatroszczy się o siebie sama.
A jeśli idzie o biskupów polskich, chciałbym ich zachęcić do realizowania wytycznych, które sami uchwalili – bardzo dobrych wytycznych, w których znajdują drogę wyjścia z trudnych sytuacji.
"Śmiało można powiedzieć, że pielgrzymujemy. My przedstawiciele władz państwowych (...)".
"Nieumyślne narażenie na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu"
Tylko czerwcu i lipcu strażacy z tego powodu interweniowali ponad 800 razy.