Wystawa oryginału Konstytucji z 3 maja 1971 r. jest okazją do nie tylko do przeżycia dumy narodowej ale również do refleksji nad państwem polskim i współczesną Polską - powiedział prezydent Bronisław Komorowski podczas otwarcia ekspozycji dokumentu w Galerii Kordegarda w Warszawie.
"To będzie okazja do nie tylko przeżycia dumy narodowej z tego wielkiego osiągnięcia, jakim była Konstytucja uchwalana 220 lat temu, ale również okazja do refleksji nad państwem polskim, nad stosunkiem obywateli do państwa polskiego, nad naszą dumą z Polski współczesnej, która też jest wielkim osiągnięciem naszego pokolenia" - powiedział podczas wtorkowej uroczystości prezydent, któremu towarzyszyła małżonka Anna Komorowska.
Prezydent pytał ponadto obecnego na otwarciu ekspozycji dyrektora Archiwum Głównego Akt Dawnych dr. Huberta Wajsa o szczegóły dotyczące wystawionego dokumentu. Archiwum Główne Akt Dawnych posiada w swoich zbiorach trzy oryginały Konstytucji 3 maja z 1791 r. W galerii Kordegarda na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie zaprezentowano dokument z Archiwum Publicznego Potockich.
"Uchwały Sejmu były powielane, a wartość oryginału brała się z podpisów marszałków Sejmu i kilku posłów, którzy zajmowali się daną sprawą. Taka uchwała z podpisami była tworzona w kilku egzemplarzach: coś zostawało w Sejmie, jeden szedł do aktów grodzkich, gdzie zyskiwał walor wieczystości, kolejna uchwała była wysyłana do drukarni. W 1791 r. wydrukowano od 20 do 30 tys. egzemplarzy Konstytucji 3 maja" - wyjaśnił w rozmowie z PAP Wajs.
Oryginał Konstytucji 3 Maja znajduje się w archiwalnej gablotce; jest to 10-stronicowy rękopis, który znajduje się w tomie z innymi aktami prawnymi, m.in. ustawą o miastach z 1791 roku. Ekspozycji towarzyszy asysta honorowa Wojska Polskiego.
"Ten egzemplarz należy do najpiękniejszych. Nie ma na nim żadnych skreśleń, poprawek, żadnych adnotacji drukarzy. Widać, że był przechowywany przez Potockich z pietyzmem" - dodał Wajs.
Dokument, który na co dzień przechowywany jest w Archiwum Głównym Akt Dawnych, będzie można oglądać tylko we wtorek między godziną 9 a 21.
Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie, a drugą po konstytucji Stanów Zjednoczonych spisaną ustawą zasadniczą na świecie. Ustawa Rządowa z 3 maja 1791 r. stanowiła zwieńczenie reform Rzeczpospolitej podjętych w okresie obrad Sejmu Czteroletniego (1788-1792). W miejsce wolnej elekcji wprowadzała w Polsce ustrój dziedzicznej monarchii konstytucyjnej. Religii katolickiej przyznawała pozycję uprzywilejowaną, zapewniając tolerancję dla innych wyznań. Przyjęła trójpodział władzy na: prawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Zachowywała też stanową strukturę społeczeństwa, otwierając jednocześnie perspektywy dalszych przekształceń ustroju.
"Śmiało można powiedzieć, że pielgrzymujemy. My przedstawiciele władz państwowych (...)".
"Nieumyślne narażenie na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu"
Tylko czerwcu i lipcu strażacy z tego powodu interweniowali ponad 800 razy.